نقش آجر در معماری سنتی و مدرن

0

آجر از دیرباز در ایران جایگاه ویژه ای در صنعت ساختمان داشته است.برخی از کارشناسان معتقده اند تاریخچه آجر به ده هزار سال پیش می رسد، اولین آثار آجری در منطق خوزستان و بین‌النهرین مشاهده شده است. در بعضی از کشورها وجود کوره های آجر سفال و آجر قدیمی بیانگر قدمت دیرینه صنعت آجر می باشد.در قدیم خشت های آجر از کاه گل ساخته می شده اند و شکل منظمی نداشته اند سپس با گذشت زمان آجر ها اشکال مربع و مستطیل شکلی به خود گرفته اند وسپس در مقابل آفتاب خشک می گردیده است.بناهای قدیمی در ایران نشان دهنده قدمت کاربرد آجر به عنوان مصالح ساختمانی مهم می باشد.مقاومت و پایداری آجر به مراتب از سنگ بیشتر است و این خود دلیل کاربرد آجر در ایران از دیر باز می باشد.هزینه بناهای آجری به نسبت از سایر مصالح ساختمانی کمتر است.
در دوره هخامنشی صنعت آجر پزی پیشرفت بسیاری زیادی نمود و در همان زمان ایجاد طرح برروی آجر ها رواج پیدا کرد و در آن زمان حتی آجرهای لعاب دار نقش برجسته نیز تولید گردید و جهت ساخت کاخ ها از آنها استفاده شد. در تخت جمشید نمونه این آجرها به چشم می آید.بعد از گذشت زمان این هنر به اروپا نیز منتقل گردید.آثاری همچون کارونسراها ، آب انبارها و زیگورات ، چغازنبیل در شوش نمونه از این قبیل آثار آجری در دوره هخامنشی می باشد.
در دوران سلجوقی ، بنایی اسکلت سازی اصول و چهار چوب پیدا کرد و آجر به عنوام مصالح اصلی در ایجاد ساختمان ها گردید و بناهایی چون کاروانسراها ، آب انبارها ، مساجد و قبره های و …. با همین آجر ساخته می شده است.در این دوره خلاقیت و ذوق درهنر آجر کاری شکوفا گردید و تراشیدن آجر و یا به اصطلاح آجر تراشی رواج پیدا کرد.

جایگاه آجر در معماری سنتی

آجر تنها مصالحی می باشد که در جای جای معماری سنتی به گونه ای متفاوت استفاده گردیده و فراخوان موقعیت و کاربرد شکل متفاوت به خود گرفته است.آجر و مصالحی آجر یادآور طبیعت و خاک می باشد.جنس آجر های که در معماری سنتی در قدیم استفاده می گردیده اغلب رس بوده و آجر های قدیمی بسیار همگون بوده وبه راحتی در هم چفت می گردیده است.
اولین آجری که در معماری های قدیمی استفاده گردیده آجر جوش نام داشته است.خاک به کار رفته در آجرهای جوش نباید در گرمای بیش تر از هزار درجه خمیری شود.پخت آجرهای جوش به این صورت است که دانه های خاک باید کمی عرق کند و بهم بچسبد و در نتیجه آجر یک تکه و استقامت آن بالاتر رود.برای اینکه آجرجوش در کوره عرق نمایند به آنها اکسید آهن اضافه می نمایند.رنگ این آجرها از بازه بهی تا قرمز و سیاه بر اساس املاح موجود در آجر و درجه پخت متفاوت می باشد. آجر های جوش عموما برای کف پیاده روها ، تونل ها و … استفاده می شود.
بعد آز آن بیشترین قدمت آجر ، مربوط به آجر زبره (آجر تو پر – آجر فشاری) می باشد.قدمت آجر زبره به هفت هزار سال پیش می رسد.میدان شوش و جاده هاشم آباد و … با استفاده از همین آجرها ساخته شده اند.این آجر ها اصولا برای طاق چینی ، ، سفت کاری و پشت کار استفاده می گردند ولی با توجه به سنگین کردن ساختمان از سوی نظام مهندسی پیشنهاد نمی شود.
در همین بین آجرهای قزاقی که با ورود قزاقی ها به ایران رواج پیدا کرده مهم ترین نوع آجر سنتی می باشند.آجر های قزاقی با گذشت زمان کامل تر گردید و تنوع طرح ها و رنگ ها آنها بیشتر شد.آجرقزاقی و یا آجرسنتی برای بازسازی بناهای قدیمی و همچنین ساخت امکانی که تداعی کننده معماری سنتی است به کار می رود و در سال های اخیر روج بسیاری پیدا نموده است.
و با پیشرفت صنعت ساختمان و بحث سبک سازی آن ، آجر های سوراخ دار از جمله آجر لفتون و آجر سفال به وجود آمده اند.این آجرها از قدیم تا کنون پوسته در ساختمان سازی استفاده می گردند.بسیاری از معماران این آجرها را برای پشت کار و مرحله سفت کاری و بعضا از انواعی از آن مانند آجر لفتون ۳ طرف نما و ۴ طرف نما برای نازک کاری و نما ساختمان استفاده می شود.
آجر سفال در قدیم فقط از خاک رس و در ابعاد ۱۰ الی ۱۵ سانتی تولید گردیده است.ولی صنعت تولید این آجر نیز پیشرفت نمود و آجر سفال ۱۵ فوم دار ، آجر سفال ۲۰ فوم دار و با خاک شیل و غیره تولید شده اند تا طیف وسیعی از سلایق مشتری را در بر بگیرند.

جایگاه آجر در معماری مدرن

در معماری مدرن ، کاربرد آجر در کنار چوب و شیشه ترکیب بسیار زیبا و منحصر به فردی را ایجاد می نماید. آجر هایی که اصولا در نمای مدرن استفاده می گردند از خانواده آجر نما می باشد.آجر های نما که اصولا به صورت پلاک در ابعاد و رنگ های مختلف تولید می شود استقامت مناسب را جهت استفاده در نمای بیرونی و در مقابل هر نوع سرما و گرما ،رطوبت و یخ زدگی دارا می باشند تا با مرور زمان و در فصول مختلف آسیب نبینند.
آجر نسوز یکی از پر طرفدار ترین نوع آجر نما می باشد.با توجه به اینکه آجر نسوز با خاک نسوز تهیه می گردد استقامت آن در مقابل تمامی انواع آجرنما بالاتر بوده و حتی در مقابل آتش سوزی نیز پایدار می باشد.
آجر نسوز کرکره ای یکی از رایج ترین نوع آجر جهت نماهای مدرن است.رنگ قرمز ، سفید ، مشکی و قهوه ای زمانی که در کنار سایر مصالح ساختمانی قرار بگیرد جلوه خود را نمایش می دهد.استفاده از آجر نما در نمای داخلی و معماری مدرن به ارزش و ماندگاری طرح کمک شایانی خواهد نمود.از آنجایی که آجر بخشی از طبیعت است نه تنها هم آوایی را بهم نمیزند بلکه طیف یکنواخت وخاصی به نما می بخشد.
در نمای مدرن شلوغی و ییچ و خم ها و تجملات کنار گذاشته می شود و طراحی نما ساختمان بیشتر به سمت سادگی و یکنواختی خواهد رفت.در طراحی طرح های مدرن موارد زیست محیطی نیز بسیار مورد اهمیت قرار می گیرد.
قیمت آجر در مقابل سایر مصالح ساختمانی مشابه و مناسب و مقرون به صرفه بودن آن خود یکی از دلایل استفاده آجر نما در معماری مدرن می باشد.

هشدار! این مطلب صرفا جنبه تبلیغاتی دارد و سایت چطور هیچ مسئولیتی را در رابطه با آن نمی‌پذیرد. اطلاعات بیشتر

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.