از ابتدای سال 1399 و با سخت تر شدن تحریم های ظالمانه آمریکا و افزایش قیمت دلار، قیمت کلیه اقلام در بازارهای صنعتی و مصرفی افزایش داشت. در بازار آسانسور نیز این افزایش قیمت، باعث ضرر و زیان بسیاری از بازرگانان متعهد و شرکت های نصب و راه اندازی آسانسور گشت. در این گزارش به عوامل تاثیرگذار و مقدار افزایش قیمت موتورآسانسور ، ریل آسانسور و تابلو فرمان در دو سال اخیر خواهیم پرداخت.
عوامل تاثیرگذار بر افزایش قیمت قطعات آسانسور
افزایش قیمت دلار در سال 1399 و 1400
در ابتدای سال 1399 نرخ دلار در بازار آزاد کمی بالاتر از 15000 تومان بود. اما با نزدیک شدن به زمان برگذاری انتخابات آمریکا و حساس شدن شرایط، دلار در مهرماه به بالاترین قیمت خود که 31000 تومان بود افزایش یافت. پس از این دوره و با مشخص شدن نتیجه انتخابات دلار روند نزولی را در پیش گرفت و در انتهای سال در بازارهای مالی با قیمت 25000 تومان بسته شد. در این زمان میتوان گفت که دلار حدود 60% نسبت به نرخ ابتدای سال افزایش قیمت داشته است.
در ابتدای سال 1400، با امید به گسترش روند سیاسی و بهبود اوضاع دلار روند نزولی داشت و تا کانال 22،000 تومان پایین آمد، اما در اوایل تابستان بر اساس شرایط پیش آمده به صورت آرام روند صعودی را در پیش گرفت.
صدور مجوز ساخت مسکن در سال 1399 و 1400
بر اساس آمارهای رسمی شهرداری و وزارت مسکن در تابستان 99 “طرح گردآوری اطلاعات پروانه های ساختمانی صادر شده توسط شهرداری های کشور ”
- در تابستان سال ١٣٩٩، تعداد١٣٧٤٣١ مجوز برای ساخت واحدهای مسكوني پروانه صادر شده است كه نسبت به فصل گذشته حدود ٣٤,٥ درصد و نسبت به فصل مشابه سال گذشته حدود ٣٩.٣ درصد افزایش داشته است. متوسط تعداد واحد مسكوني در هر پروانه‌ي احداث ساختمان ٢.٨ واحد بوده است.
- مجموعمساحت زيربنا در پروانه‌هاي صادرشده براي احداث ساختمان در تابستان ١٣٩٩ حدود ٢٥٩٥٢ هزار مترمربع بوده است كه نسبت به فصل گذشته ٣٣,٩ درصد و نسبت به فصل مشابه سال گذشته حدود ٤٦.٠ درصد افزایش داشته است.
در سال 1400 و به گزارش ایسنا و بنابر اعلام سایت شهر، شهرداری تهران در لایحه پیشنهادی خود برای بودجه این سال، نگاه ویژه‌ای به درآمدهای حاصل از عوارض یا همان شارژ شهری دارد. برآوردها از اسناد دریافتی و پرداختی تهران در سال آینده نشان می‌دهد، مدیران شهری کسب درآمد ۲۰ هزار میلیارد تومانی را از بخش عوارض ساخت و ساز پیش‌بینی کرده‌اند، رقمی که نسبت به بودجه مصوب امسال چیزی در حدود ۷۰ درصد رشد دارد.
ممنوعیت واردات موتور آسانسور از سال 1398
در اواخر سال 1398 و با اعلام لیستی بلند بالا از محدودیت های وارداتی و ممنوع کردن واردات موتور گیربکس خارجی در جهت مدیریت تقاضای ارزی و حمایت تولید، قیمت موتورهای آسانسور در بازار روندی صعودی پیدا کرد. این امر که به منظور حمایت از تولید داخلی صورت گرفته بود، اما در عمل به کمبود موتور در صنعت آسانسور و ساخته شدن موتورهای تقلبی در بازار انجامید. در ادامه ممنوعیت واردات موتور گیربکس آسانسور و با پیش بینی تعمیم آن به موتور گیرلس و ریل اسانسور در سال 1400 انتظار کمبود برندهای خارجی موتور و ریل اسانسور و افزایش قیمت آنها در سال 1400 خواهیم داشت.
شرایط کرونایی و کمبود مواد اولیه در سرتاسر دنیا
در سال 1399 با شروع و گسترش کرونا در جهان و تعطیلی صنایع در اکثر کشورها، بهای فروش برخی اقلام آسانسوری به دلیل نبود تقاضای خرید روند نزولی پیدا کرد. البته این روند نزولی قیمت بیشتر در بیرون از مرزهای ایران تاثیر داشت و به دلیل شرایط تحریم و افزایش قیمت دلار و ممنوعیت واردات در گمرکات ایران تاثیر خاصی در بازار اسانسور ایران ایجاد ننمود. در سال 1400 با ادامه محدودیت ها و شرایط کرونایی حاکم بر بیشتر کشورها، تامین مواد اولیه تولید در بسیاری اقلام صنعتی به مشکل خورد. در صنعت آسانسور نیز با افزایش جهانی قیمت آهن و چدن (بیش از 10% ) و افزایش بهای مس در بازارهای بین المللی با بیش از 20% ، بهای تولید و فروش انواع موتور و ریل آسانسور تحت تاثیر قرار گرفت. این افزایش قیمت جهانی در صورت پابرجا بودن شرایط تحریم و ادامه روند ممنوعیت واردات به طور قطع بر روند قیمت عرضه اقلام آسانسور تاثیر بسزایی خواهد گذاشت.
روند تغیر قیمت موتور، ریل و تابلو فرمان آسانسور
روند قیمت موتور آسانسور
موتورهایی که در این گزارش مورد بررسی قرار گرفته اند مدل هایی از :
آلبرتو ساسی ایتالیا، سیکرو ایتالیا، زیلابگ آلمان، مونا درایو چین، موتور ایرانی کوپل و موتور ایرانی بالابان می باشد.
با توجه به اینکه اکثر ساختمان های مسکونی در کشور 4-5 طبقه بوده و بیشتر آسانسور های آنها 6 نفره می باشند، به نوعی قیمت موتورهای 6 نفره معیار و ملاک سنجش بوده و رقابت سنگینی در بین تولید کنندگان خارجی و داخلی موتور برقرار می باشد. در سالهای اخیر نیز با تولید انبوه موتورهای 6 نفره در داخل کشور، بخش بزرگی از نیاز کشور پوشش داده شده و بازار موتورهای خارجی به سمت کیلووات های بالاتر تغییر کرده است.
با توجه به نمودار نشان داده شده در طول سال 1399 می توان دید که با افزایش قیمت دلار در بازار، قیمت موتور آسانسور نیز افزایش داشته است، اما این افزایش قیمت کاملا همسان با افزایش قیمت دلار در همه مدل ها نیست.
موتور های گیربکس ساسی و سیکور ایتالیا که با رنگ زرد و سبز در نمودار مشخص است از ابتدای سال با قیمت های 28 و 22 میلیون تومان فروخته شده و در مهرماه با افزایش بیش از 3 برابری قیمت آنها به 98 میلیون تومان و 84 میلیون تومان افزایش پیدا کرده اند. این افزایش قیمت در حالی می باشد که قیمت دلار در ماه 7 به حدود 31000 تومان رسیده بود و افزایش 2 برابری را از اول سال تجربه می نمود. دلیل مهم افزایش قیمت موتورهای اسانسور گیربکس ایتالیایی در آن زمان تغییر قوانین گمرکی و جلوگیری از واردات موتورهای گیربکس در گمرکات بوده است که باعث بالا رفتن هزینه های جاری ترخیص و واردات و پدید امدن بازار سیاه در صنعت آسانسور گشت. در ادامه بررسی نمودارها می توان به وضوح دید که در ادامه سال و بعد از ماههای ابان و آذر قیمت ها روند نزولی به خود گرفته و تا 30% نسبت به قیمت های ماه 7 و 8 ریزش داشته است.
در این بین موتورهای گیرلس نیز با سوار شدن بر روی موج افزایش قیمت ها ،افزایشی 3 برابری را در طول سال تجربه کردند که در واقع این افزایش قیمت باعث بالا رفتن هزینه های تمام شده نصابان و آسانسورهای خانگی در بازار داشت. این افزایش قیمت در بازار موتورهای ارزان قیمت تر مانند مونا درایو چین تا سه برابر و در موتور گران قیمت آلمانی زیلابگ تا دو برابر تاثیر داشت. در این بین موتورهای گران قیمت به دلیل استقبال کمتر مشتریان، بازار بیشتری را نسبت به موتورهای ارزان قیمت از دست دادند.
در 3 ماه ابتدایی سال 1400 همانطور که در نمودار پیداست یک روند نزولی بسیار ارام در برخی برند های موتور اسانسور پدید آمد. با توجه به محدود شدن قیمت دلار در محدوده قیمتی 24500 تومان و حتی با وجود افزایش قیمت جهانی مواد اولیه، اما به دلیل رکود بازار ساخت و ساز مسکن در ابتدای سال 1400 عملا تغییر قیمت خاصی در فصل ابتدایی سال پدید نیامد. در این هنگام بیشتر موتورسازان ایرانی با پایین آمدن میزان فروش و بالا رفتن قیمت مواد اولیه با ضررهای سنگین مواجه شده که گاهی نیز به تعطیل شدن کارگاه های تولیدی آنها انجامید. با ادامه کمبود مواد اولیه و افزایش تدریجی قیمت دلار از ابتدای فصل تابستان شاهد افزایش قیمت تدریجی و آرام در قیمت موتور آسانسور خواهیم بود.
عوامل ذکر شده در ابتدای مقاله بر بازار فروش موتورهای ایرانی در صنعت اسانسور تاثیر بسزایی داشت. محدودیت واردات، گران شدن موتورهای خارجی و افزایش تعداد مجوز ساخت مسکن، بازاری بکر و پر سود را نصیب تولید کنندگان ایرانی نمود که این خود باعث به وجود آمدن تولید کنندگان زیادی در عرصه تولید موتور آسانسور گشت. با رقابتی شدن بازار و جنبه حمایت از مصرف کننده نهایی، اکثر موتورسازان ایرانی از جمله شرکت بالابان صنعت (تولید کننده موتور گیربکس اسانسور MP) با افزایش حداقلی قیمت در فروش محصولات خود ( در حد دو برابر قیمت دلار) سعی در حمایت و نگه داشتن بازار خود را داشته اند.
روند قیمت ریل آسانسور
در این قسمت قیمت ریل های ایتالیایی و چینی را مورد بررسی قرار داده ایم.
ریل آسانسور نیز از ابتدای سال 1399 افزایش قیمت داشت. این افزایش قیمت در آبان ماه به اوج خود رسید و قیمت آن تا دوبرابر ابتدای سال بالا رفت، اما با پایین آمدن قیمت دلار و ثابت شدن قیمت آن در کانال 25000 تومان قیمت ریل های آسانسور نیز روند نزولی پیدا کرد و در یک قیمت ثابت ماند. اما این ثبات قیمت جدید در حقیقت دو برابر قیمت اولیه ریل در ابتدای سال 99 بود. با بالا رفتن قیمت ریل های اروپایی با کیفیت و از دست رفتن قدرت رقابتی آنها عملا بازار در دست ریل های ارزان قیمتتر چینی، ترک و ایرانی قرار گرفت. این افزایش قیمت همچنین باعث ظهور تولید کنندگان ایرانی جدید در عرصه نورد و تولید ریل شد که امید است با استفاده از تکنولوژی های به روز و درست ،کیفیت و کمیت تولید آنها روز به روز افزایش یابد.
روند قیمت تابلو فرمان آسانسور
تابلوهای اسانسور که در این مقاله مورد مطالعه قرار گرفته اند، تابلوهای 7.5 کیلووات از نوع تابلو فرمان گیربکس و تابلو اسانسور گیرلس بالابان و آریان آسانسور می باشند. در این قسمت نیز ملاک سنجش ما تابلوهای 7.5 کیلووات می باشند.
امروزه 90% تابلو فرمان های آسانسور در داخل کشور تولید می شوند و تقریبا بخش عمده ای از قطعات آنها نیز ساخت داخل ایران می باشد. تابلو فرمان آسانسور ها عموما به دو رده مختص موتورهای گیربکس و مخصوص موتورهای گیرلس تقسیم بندی می گردند. با توجه به کلیت نمودار می توان متوجه شد که قیمت تابلو های گیرلسی با داشتن درایوهای قوی تر و مطرح تر بالاتر از مدل های گیربکسی بوده و اختلاف قیمت دو برابری را در طول سال حفظ کرده اند. از عوامل تاثیر گذار در تعیین قیمت تابلو فرمان اسانسور برند تابلو فرمان و نیز مدل و کشور سازنده درایو می باشد که نقشی مهم را در قیمت گذاری محصول خواهد داشت. به طور مثال در این نمودار قیمت تابلو آریان آسانسور با درایو زیلابگ و تابلو فرمان سیلیکون بالابان ( با در نظر گرفتن مشخصات فنی مشابه و عملکرد یکسان) دارای اختلاف بسیار می باشند.
با بررسی نمودار قیمت تابلو فرمان آسانسور می توان مشاهده کرد که قیمت ها از ابتدای سال 1399 با یک شیب تند افزایش داشته و در مهرماه 1399 به بیشترین مقدار از نظر ریالی رسیده اند. این زمان دقیقا برابر با افزایش حداکثری قیمت دلار در سال 99 می باشد. از ماه آبان با شیب ملایم کاهشی در قیمت تابلو فرمان ها مواجه بوده ایم که تا انتهای سال ادامه داشته است. این افزایش قیمت (برخلاف دیگر اقلام وارداتی مانند موتور آسانسور و ریل آسانسور که حداقل 200% افزایش داشته اند) با افزایش 50% در پایان سال 1399 بسته شده اند. این مهم نشان می دهد که محصولات تولید شده در داخل ایران که بیشتر از 50% آنها از متریال داخلی استفاده می شود با نوسان کمتری نسبت به تغییرات قیمت دلار مواجه می باشند و قدرت رقابت در بازارهای داخلی و خارجی را دارند. در ادامه سال 1400 با افزایش هزینه های دستمزد و تورم نسبی، قیمت انواع تابلو فرمان های آسانسور اندکی افزایش داشته است. اما میتوان اشاره نمود که این افزایش قیمت در نهایت از ابتدای سال 1399 تا تیرماه 1400 به صورت تقریبی ده میلیون تومان در انواع تابلو فرمان اسانسور بوده است.
نتیجه گیری
در سال 1399 و 1400 قیمت موتورهای اسانسور به دلیل افزایش قیمت دلار، تغییر سیاست های دولت در بحث واردات، ثبت سفارش و ترخیص کالا و همچنین افزایش مجوزهای ساخت مسکن در کشور افزایش پیدا کرد. در این بین موتورهای گیربکس به دلیل ممنوعیت واردات افزایش 3-4 برابری را در طول این دو سال تجربه کردند که این خود باعث گران شدن قیمت اسانسور در بازار بوده است. موتورهای گیرلس اسانسور نیز با افزایش 2 تا 3 برابری قیمت ها در طول سال همانند دیگر اقلام مواجه بوده است.
اما این افزایش قیمت باعث نزدیکتر شدن قیمت موتورهای گیربکس و گیرلس در ظرفیت های مشابه گشته و باعث استفاده بیشتر از موتورهای گیرلس در پروژه های اسانسوری به جای موتورهای گیربکس شده است. استفاده از موتورهای ارزان قیمت گیرلس چینی و اروپایی به جای موتورهای گران قیمت آلمانی و استفاده از موتورهای گیربکس ساخت ایران به جای موتورهای اسانسور خارجی متداول گشته است.
در بازار ریل اسانسور نیز با افزایش دو برابری قیمت ها از ابتدای سال 99 تاکنون شاهد رشد برندهای ارزان قیمت ترک و چینی در بازار بوده ایم. همچنین با به صرفه شدن تولید ریل در ایران و تمایل تولید کنندگان به ورود در صنعت نورد و تولید ریل آسانسور شاهد ورود برخی بازیگران جدید در این عرصه هستیم که این خود نوید بخش روزهای خوب در تولید و خودکفایی در بازار آسانسور خواهد بود.
در قسمت تابلو فرمان اسانسور نیز از ابتدای سال 1399 روند افزایشی آرامی را شاهد بوده ایم. اما به دلیل تولید اکثر قطعات تابلو فرمان در داخل ایران افزایش قیمت در حد ده میلیون تومان در انواع تابلو فرمان ها بوده و به افزایش چندین برابری منجر نشده است. همچنین به دلیل ساخت درایوهای مختص آسانسور در مدل های گیربکسی قیمت این تابلو فرمان ها در مواجه با تابلو فرمان گیرلسی نوسان کمتری داشته است و در بیشتر پروژه های سبک( موتور گیربکس ایرانی….) مورد استفاده قرار گرفته اند.