شما هم بهطور مرتب گوشیتان را چک میکنید؟ شبها آن را دمِ دستتان نگه میدارید؟ اگر گوشیتان را در خانه جا بگذارید، حتما برمیگردید و آن را با خود میبرید؟ حتی در زمان قطعی اینترنت هم مدام چشم به گوشی خود دارید؟
خیلیها با دور ماندن از گوشی دچار اضطراب میشوند. بر اساس گزارشها حدود ۶۰ درصد از کاربران موبایل این حس، یعنی «نوموفوبیا» را تجربه کردهاند. دلیل این ترس را ممکن است در ماهیت وابستگی به دیگران در دوران کودکی بیابیم. اگر میخواهید دربارهی نوموفوبیا و دلیل وابستگی به گوشی موبایل بیشتر بدانید، تا انتهای این مطلب همراه ما باشید.
«نوموفوبیا» ترکیبی از کلمههای «no»٬ «mobile» و «phobia» و بیانگر هراسِ جدایی از گوشی موبایل است.
«جان بولبی» (John Bowlby) روانپزشک انگلیسی که بهخاطر پژوهش دربارهی «نظریهی دلبستگی» معروف شده است، سالها پیش گفته بود: «انسان با میل به حفظ درجهای از نزدیکی و دلبستگی به دیگران به دنیا میآید.» دلبستگی به مراقبان نخستین (پدر و مادر یا سایر افرادی که از کودک مراقبت میکنند) یک رفتار انطباقی برای بقا در دوران کودکی است. البته این رفتار ممکن است گاهی در بزرگسالی هم بروز یابد.
زمانی که انسان ارتباط نزدیکی با دیگران دارد و به آنها دلبسته است، احساس امنیت میکند و عملکرد بهتری دارد. اگر از امنیت ناشی از وابستگی برخوردار نباشیم، به سراغ روشهای ثانویهی وابستگی مانند تلاش وسواسگونه برای برقراری ارتباط با دیگران (وابستگی اضطرابآور) یا فاصله گرفتن از دیگران بهطور فعال (گریز از وابستگی) روی میآوریم. بنابراین وقتی عناصری که به آنها وابستهایم در دسترس نباشند، بهدنبال جایگزینهایی مانند اسباببازی، حیوانات یا نمونههای دیگر خواهیم بود. امروزه افرادِ بسیاری از موبایل استفاده میکنند، بنابراین بیراه نیست که در نبود انسانهای واقعی بهعنوان پایگاه وابستگی، گوشی موبایل را جایگزین آنها کنیم.
چرا وابستگی به گوشی موبایل؟
علاوه بر استفادهی تقریبا همهگیر گوشی موبایل، وابستگی به این ابزار دو دلیل دیگر هم دارد:
- موبایلها امکان برقراری ارتباط با دیگران را از طریق رسانههای اجتماعی و پیامهای متنی فراهم میکنند. بنابراین گوشی موبایل ارتباط با دیگران و بهعبارتی ارتباط با پایگاههای اصلی وابستگی (خانواده، دوستان و مانند آن) را سادهتر میکند.
- موبایلها امکان ذخیرهسازی عکسها، لینکهای اینترنتی و دیگر اطلاعات شخصی و نیز قابلیت شخصیسازی مطابق سلیقهی افراد (زنگخور، عکس پسزمینه، قفل صفحه و مانند آن) را فراهم میکنند. قابلیت شخصیسازی، جایگاه موبایل را بهعنوان عنصری برای وابستگی بالا میبرد و به گزینهی بهتری برای جایگزینی انسان تبدیل میکند.
پژوهشگران از جنبههای مختلفی، وابستگی به گوشی موبایل را بررسی کردهاند. در پژوهشی با ۱۴۲ شرکتکنندهی ۱۹ تا ۲۵ ساله (نسلی که با گوشی موبایل بزرگ شده است)، سه مورد زیر بررسی شد:
۱. میزان استفاده از گوشی موبایل
در این بخش از شرکتکنندگان خواسته شد فعالیتهایی را که با گوشی موبایلشان انجام میدهند، مانند ارسال پیام، جستوجو در اینترنت، بازدید از شبکههای اجتماعی، چت کردن، بازی و مکالمه، مشخص کنند. سپس به میزان تکرار هریک از این فعالیتها، از ۱ تا ۵ امتیاز بدهند.
۲. میزان وابستگی به گوشی
این مورد به بررسی ویژگیهای وابستگیآور گوشی موبایل در دو بعد اضطراب ناشی از جداماندن و میل به دمِدست نگهداشتن گوشی میپردازد. از شرکتکنندگان خواسته شد مشخص کنند دو عبارت زیر تا چه اندازه درمورد آنها صدق میکنند:
- گوشی من حتی شبها دمِدستم است.
- ترجیح میدهم دربارهی موضوعات ناخوشایند، بهصورت تلفنی صحبت کنم نه رودررو.
۳. ماهیت وابستگی فرد
در این مرحله، برای سنجش میزان وابستگی اضطرابآور و گریز از وابستگی، از شرکتکنندگان خواسته شد ۱۸ عبارت را بخوانند و مشخص کنند هرکدام از آن عبارات تا چه میزان درموردشان صدق میکند. مثالهای زیر، دو مورد از آنها هستند:
- وقتی کسی خیلی با من صمیمی میشود، عصبی میشوم.
- به نظرم وقتی به آدمها نیاز داری، هیچوقت دردسترس نیستند.
این آزمون افراد را در دو طبقهی «وابستهی مضطرب» و «گریزان از وابستگی» دستهبندی کرد.
چطور وابستگی به موبایل را کم کنیم؟
وابستگی به موبایل میتواند بر سلامت روان و کیفیت زندگی تاثیر منفی بگذارد. در اینجا چند راهکار عملی و موثر برای کاهش وابستگی به موبایل را با هم مرور میکنیم.
افزایش شناخت نسبت به خود و عوامل وابستگی
- خودارزیابی: میزان استفاده روزانه از موبایل خود را بررسی کنید. از اپلیکیشنهای ردیابی مصرف موبایل استفاده کنید تا آگاهی بیشتری نسبت به عادت خود آگاه شوید.
- شناخت محرکها: موقعیتها یا احساساتی که باعث استفاده بیش از حد از موبایل میشوند را شناسایی کنید. چه زمانی بیشتر سمت موبایل میروید؟ وقت بیکاری یا استرس؟
محدود کردن زمان استفاده
- تعیین زمان مشخص: برای استفاده از موبایل در روز زمان مشخص تعیین کنید.
- اپلیکیشنهای محدود کننده: از اپلیکیشنهایی استفاده کنید که به شما امکان میدهند زمان استفاده از برنامهها، به خصوص برنامههایی مثل اینستاگرام یا یوتیوب، را محدود کنید.
ایجاد محدودیت فیزیکی
- فاصلهگذاری: گوشی را از خود دور نگه دارید. به طور مثال در زمان کار گوشی را بگذارید توی کشو و به آن توجه نکنید. در مهمانی گوشی را بگذارید گوشهای و به آن توجه نکنید.
- عدم همراهی: در برخی موقعیتها، مانند غذا خوردن یا گفتگو با دیگران، گوشی را کنار بگذارید.
- حذف نوتیفیکیشنها: نوتیفیکیشنهای غیرضروری را خاموش کنید. نیازی نیست تمام چتهای شما نوتیفیکیشن فعال داشته باشند و تمام برنامهها و بازیها به شما هر لحظه پیام بدهند.
فعالیتهای جایگزین
- فعالیتهای جایگزین: به جای چک کردن مداوم موبایل در وقت بیکاری یا استرس به فعالیتهای دیگر مثل ورزش، موسیقی، پیادهروی یا فیلم دیدن روی بیاورید.
- علاقهمندیها: وقت خود را صرف علاقهمندیهای خاصی مثل درست کردن پازل کنید.
برگرفته از: psychologytoday
در افسردگی غم به لایههای عمیق زندگی نفوذ کرده و اختلالاتی در احساسات و رفتار شما بهوجود میآورد. اگر احساس افسردگی دارید، حتما با کمک یک روانشناس متخصص مشکل را ریشهیابی کنید و برای حل آن راهکار بگیرید.برای ارتباط با مشاور متخصص افسردگی روی دکمه زیر کلیک کنید.
سلام مطلب شماخوب بود ولی من انتظار داشتم در مقاله تون راهکار ارائه دهید نه اینکه دانسته های مارا تکرار کنید
درود .
این مطالب که گوشی ما را به دوستانی که قبلا بهشان وابسته بوده ام هم سو هم هم رنگ می کنند را نباید فراموش کرده .
تشکر از محبت شما . ابراهیم بهمنیاری کارشناس ارشد تاریخ عمومی جهان گرایش اروپا از دانشگاه شهید بهشتی تهران .
سلام و عرض ادب و احترام خدمت نویسنده محترم
از مقاله وزین و مستند شما بی نهایت سپاسگذارم…یک نکته را پیرو مقاله شما خدممتان عرض می کنم.
در هیپنوتیزم معمولا ریفرنس ها دو مدل به اثبات رسیده راگزارش می کنند، که حکایت از هیپنوتیزم روانپزشکی( توسط مسمر اولین بار ارائه شد) و شکل دیگر که ریشه در علوم متافیزیک دارد، نوع دوم هم نیز به وضوح در کارکرد توسط متخصصین علوم پاراسایکولوژی به اثبات رسیده است، اما نکته بنده پیرامون مقاله شما به سوشیال هیپنوتیزم است که بحث درباره آن رامی توان در روانشناسی اجتماعی و جامعه شناسی پیگیری و مطالعه کرد، نگارنده نازنین درجهان امروز به دلائل متععد تحقیقات علمی خبر از هیپنوتیزم اجتماعی می دهند و اینکه این مقصود از کدام ناحیه و به چه علت است، در این مطلب بنده بدان نمی توانم اشاره ای داشته باشم.
بهترین عملکرد مطمئنا نیازمند بهترین ماهیت و بهترین ماهیت نیازمند بهترین ساختار است، پس بهترین نسخه را شاید بتوان ایجاد ساختاری منجسم برای کودکان ونوجوانان توسط والدین و نظام تربیتی و آموزشی یک کشور دانست…پیشنهاد میکنم آثار اریک فروم( فیلسوف، جامعه شناس،روان شناس) و آثار جامعه شناسان مکتب فرانکفورت( هربرت مارکوزه) را از نظر خوش سیمابتان بگذرانید.
درپنا حق