قرص اسپیرونولاکتون (آلداکتون)؛ موارد مصرف و عوارض آن

0

قرص اسپیرونولاکتون (Spironolactone) با نام تجاری آلداکتون (Aldactone) هم شناخته می‌شود و احتمالا نام آن را به‌خاطر اینکه معمولا برای درمان جوش صورت و ریزش مو تجویز می‌شود شنیده باشید. در این مطلب با قرص اسپیرونولاکتون ، مقدار و موارد مصرف و عوارض جانبی آن آشنا می‌شوید. با ما همراه باشید.

قرص اسپیرونولاکتون چیست؟

قرص اسپیرونولاکتون داروی ادرارآور تجویزی است که برای درمان بیماری موسوم به پرایمری هایپرآلدوسترونیسم (Primary Hyperaldosteronism) استفاده می‌شود. در این بیماری، بدن مقادیر اضافی هورمون آلدوسترون (Aldosterone) تولید می‌کند؛ هورمونی که سطح سدیم و آب بدن را تنظیم می‌کند. قرص اسپیرونولاکتون کمک می‌کند سدیم و پتاسیم موجود در بدن به سطح مناسب بازگردند. در این مطلب با قرص اسئیرونولاکتون، مقدار و موارد مصرف و عوار جانبی آن آشنا می‌شوید. با ما همراه باشید.

موارد مصرف قرص اسپیرونولاکتون

قرص اسپیرونولاکتون برای درمان این بیماری‌ها هم استفاده می‌شود:

قرص اسپیرونولاکتون ادرارآوری است که پتاسیم را به سطح مناسب می‌رساند. در واقع قرص‌های ادرارآور به کلیه‌ها کمک می‌کنند تا آب و نمک را از طریق ادرار دفع کرده و در عین حال پتاسیم را حفظ کنند.

این قرص ممکن است در ترکیب با داروهای دیگر، برای درمان بلوغ زودرس (Precocious Puberty) و میاستنی گراویس (Myasthenia Gravis) که بیماری عصبی عضلانی است هم استفاده شود.

شرکت داروسازی فایزر (Pfizer) قرص اسپیرونولاکتون را تولید و سازمان غذا و داروی (FDA) ایالات متحده هم در سال ۱۹۸۵ آن را تأیید کرد.

با اینکه بیش از ۳۰ سال است که قرص اسپیرونولاکتون مصرف می‌شود، اما سازمان غذا و داروی امریکا مدام برچسب ایمنی این قرص را به‌روزرسانی می‌کند. این سازمان در سال ۲۰۱۱ سندرم استیونز جانسون (Stevens–Johnson Syndrome) و نكروليز اپيدرمال سمی (Toxic Epidermal Necrolysis) را که دو اختلال پوستی جدی هستند، به فهرست عوارض احتمالیِ این قرص اضافه کرد. در سال ۲۰۱۳ هم دربارهٔ بیماری وخیمی به‌نام هایپرکالمی (Hyperkalemia) یا سطح بالای پتاسیم در خون هشدار داد.

قرص اسپیرونولاکتون برای آکنه

قرص اسپیرونولاکتون ۲۵ میلی‌گرمی

گاهی اوقات اسپیرونولاکتون را جدا از موارد مصرف مشخص‌شده‌اش، برای خانم‌هایی تجویز می‌کنند که به‌خاطر افزایش سطح آندروژن (Androgen) به آکنهٔ مزمن بزرگسال مبتلا می‌شوند، چون این قرص می‌تواند فعالیت غدد چربی پوست (Sebaceous Gland) را مهار کند. غدد چربی پوست، غده‌های کوچکی در پوست هستند که مادهٔ روغنی و روان‌کننده‌ای به‌نام سبوم (Sebum) آزاد می‌کنند. زیاد شدن زخم‌های آکنه تا حدودی به افزایش ترشح سبوم ربط دارد که در زنان با آندروژن اضافی تحریک می‌شود.

قرص اسپیرونولاکتون برای ریزش مو و هیرسوتیسم

اسپیرونولاکتون فعالیت ضدآندروژنی دارد و به همین خاطر، جدا از موارد مصرف مشخص‌شده‌اش، برای درمان ریزش مو و هیرسوتیسم یا مردمویی (Hirsutism) در زنان هم تجویز می‌شود. زنانی که مبتلا به برخی اختلال‌های درون‌ریز (Endocrine) هستند، بیشتر از حد معمول آندروژن ترشح می‌کنند که منجر به ریزش مو در بالا یا جلوی سر، و افزایش مو روی صورت و سایر نقاط بدن می‌شوند که به‌طور معمول مو ندارند. قرص اسپیرونولاکتون سرعت تولید آندروژن را کاهش داده و جلوی فعالیت آن را می‌گیرد.

هشدارهای استفاده از قرص اسپیرونولاکتون

مطالعات مسمومیت مزمن روی موش‌ها، حاکی از آن هستند که قرص اسپیرونولاکتون ممکن است باعث رشد تومور در این جانوران شود، به همین خاطر، این قرص هشدار جعبه سیاه برای احتمال ابتلا به تومور دارد.

قرص اسپیرونولاکتون را نباید با داروها یا رژیم‌های تأمین پتاسیم مصرف کنید، چون مصرف پتاسیم اضافی ممکن است باعث هایپرکالمی شود، که منجر به آریتمی قلب (Arrhythmias) خواهد شد.

اگر نارسایی شدید قلبی دارید، حتما به پزشک خود اطلاع دهید، چون هایپرکالمی در چنین مواردی خطر مرگ به همراه دارد. اگر مشکلات کبدی مانند سیروز دارید هم پزشک را مطلع کنید، چون حتی تغییر اندکی در تعادل آب و الکترولیت هم ممکن است باعث کمای کبدی شود.

اگر مشکلات کبدی یا بیماری‌های مرتبط با هایپرکالمی از جمله اختلال غدد آدرنال یا همان بیماری آدیسون (Addison’s disease) دارید، نباید قرص اسپیرونولاکتون مصرف کنید.

بارداری و قرص اسپیرونولاکتون

قرص اسپیرونولاکتون ممکن است جنین در حال رشد را در معرض خطر قرار بدهد.

برخی تحقیقات حاکی از آن هستند که مصرف اسپیرونولاکتون در اوایل بارداری، احتمال مؤنث کردنِ جنین‌های مذکر را به همراه دارد و در اواخر بارداری هم با جلوگیری از فعالیت هورمون‌های مردانه یا آندروژن‌ها، باعث بروز مشکل در دستگاه درون‌ریز می‌شود.

به‌طور کلی، ادرارآورهایی مانند اسپیرونولاکتون برای زنان باردار توصیه نمی‌شوند. همچنین مصرف آن به زنانی هم که به کودک خود شیر می‌دهند، توصیه نمی‌شود؛ مگر اینکه مصرف این قرص صددرصد واجب باشد؛ چون کانرنون (Canrenone)، محصول جانبی اسپیرونولاکتون، در شیر مادر دفع می‌شود.

عوارض جانبی قرص اسپیرونولاکتون

عوارض جانبی معمول قرص اسپیرونولاکتون این‌ها هستند:

عوارض جانبی شدید قرص اسپیرونولاکتون هم این‌ها هستند:

  • درد یا ضعف عضلات؛
  • کرختی یا بی‌حسی؛
  • فلج در ناحیهٔ دست‌ها و پاها؛
  • آریتمی؛
  • گیجی، خستگی شدید و غش؛
  • خون‌ریزی یا کبودی غیرعادی؛
  • واکنش‌های پوستی بسیار جدی؛
  • نشانه‌های شبه آنفولانزا، درد در سمت راست بالای شکم، کاهش اشتها، استفراغ خون یا مدفوع خونی؛
  • دشواری در تنفس یا بلع؛
  • کاهش ادرار.

تداخل‌های دارویی قرص اسپیرونولاکتون

هر داروی تجویزی و غیرتجویزی، مکمل و درمان‌های خانگی که استفاده می‌کنید، حتما با پزشک خود در میان بگذارید.

قرص اسپیرونولاکتون ممکن است با این داروها فعل‌وانفعال منفی داشته باشد:

  • لیتیم (Lithium) با نام‌های تجاری اسکالیت (Eskalith) و لیتوبید (Lithobid)؛
  • بازدارنده‌های آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE-inhibitor) مانند بنازپریل (Benazepril) با نام تجاری لوتنسین (Lotensin)؛
  • آنتاگونیست‌های گیرندهٔ آنژیوتانسین II (Angiotensin II Receptor Blocker)، مانند آزیلسارتان (Azilsartan)، با نام تجاری اداربی (Edarbi)؛
  • دیگوکسین (Digoxin)، با نام تجاری لانوکسین (Lanoxin)؛
  • کلستیرامین (Cholestyramine)، با نام‌های تجاری کوئستران (Questran) و کلیبار (Cholybar)؛
  • استروئیدها، مانند پردنیزون (Prednisone)؛
  • ایبوپروفن (Ibuprofen)، با نام تجاری ادویل (Advil) و سایر داروهای غیراستروئیدیِ ضدالتهاب؛
  • اینسپرا (Inspra) با نام تجاری اپلرنون (Eplerenone) و سایر آنتاگونیست‌های گیرندهٔ آلدوسترون (Aldosterone Receptor Antagonist)
  • هپارین (Heparin) با نام‌های تجاری هموکرون (Hemochron) و هپ‌لاک (Hep-Lock) و هپارین با وزن مولکولی کم (Low-Molecular-Weight Heparin)، با نام تجاری لاوناکس (Lovenox)؛
  • مسکن‌های عضلات اسکلتی (Skeletal Muscle Relaxer)، مانند سیکلوبنزاپرین (Cyclobenzaprine) با نام‌های تجاری امریکس (Amrix) و فلکسریل (Flexeril)؛
  • سایر ادرارآورها مانند آمیلوراید (Amiloride) با نام تجاری میدامور (Midamor)؛
  • نوراپی‌نفرین (Norepinephrine)؛
  • مکمل‌های پتاسیم.

قرص اسپیرونولاکتون و مصرف الکل و موادمخدر

مصرف قرص اسپیرونولاکتون، در کنار الکل، موادمخدر یا باربیتورات‌ها (Barbiturate) ممکن است باعث سرگیجه یا غش هنگام برخاستن سریع از حالت نشسته یا خوابیده شود.

مقدار مصرف قرص اسپیرونولاکتون

قرص اسپیرونولاکتون ۱۰۰ میلی‌گرمی

اسپیرونولاکتون در قالب قرص‌های ۲۵ میلی‌گرمی، ۵۰ میلی‌گرمی و ۱۰۰ میلی‌گرمی تولید می‌شود.

مقدار مصرف آن به بیماری فرد بستگی دارد:

  • برای پرایمری هایپرآلدوسترونیسم: روزی ۱۰۰ تا ۴۰۰ میلی‌گرم؛
  • برای ورم: روزی ۲۵ تا ۲۰۰ میلی‌گرم، به‌مدت حداقل ۵ روز؛
  • برای پرفشاری اولیه: روزی ۵۰ تا ۱۰۰ میلی‌گرم، به‌مدت حداقل دو هفته؛
  • برای هیپوکالمی: روزی یک‌بار ۲۵ تا ۱۰۰ میلی‌گرم
  • برای نارسایی شدید قلبی: روزی یک‌بار ۲۵ میلی‌گرم که می‌توان بسته به میزان تحمل دارو، آن را یک روز در میان، به ۵۰ میلی‌گرم افزایش و دوباره به ۲۵ میلی‌گرم کاهش داد.

مصرف بیش‌ازحد اسپیرونولاکتون

مصرف بیش از حد اسپیرونولاکتون ممکن است منجر شود به:

  • خواب‌آلودگی، سرگیجه یا بی‌قراری
  • ضایعهٔ پوستی راش
  • حالت تهوع، استفراغ یا اسهال
  • از دست دادن حجم عضلات، ضعف یا سنگینی در پاها
  • بی‌حسی در دست‌ها و پاها
  • آریتمی

اگر کسی اسپیرونولاکتون را بیش از حد مصرف کرد، بیهوش شد یا دیگر نفس نکشید، فورا با اورژانس تماس بگیرید.

فراموشی مصرف اسپیرونولاکتون

اگر یک وعده قرص اسپیرونولاکتون خود را فراموش کردید، به‌محض یادآوری، آن را بخورید. اما اگر به موعد بعدی مصرف قرص نزدیک شدید، آن وعدهٔ فراموش‌شده را دیگر نخورید. اگر هم یک وعده را فراموش کردید، برای جبران آن در وعدهٔ بعدی دو قرص مصرف نکنید.


در ادامه بخوانید: انواع قرص خواب؛ ۸ نوع قرص خواب آور و نحوهٔ مصرف آن‌ها
هشدار! این مطلب صرفا جنبه آموزشی دارد و چطور هیچ مسئولیتی را در رابطه با آن نمی‌پذیرد. اطلاعات بیشتر

مقاله صوتی

 
    • مدت ۲ ساعت و ۲۰ دقیقه
      قالب فایل MP3
      گوینده مژگان اصغری
      حجم ۴۹ مگابایت
      تعداد فایل ۱۰ فایل صوتی
    مجموعه صوتی علائم، پیشگیری و درمان بیماری‌ها
    سلامتی ارزشمندترین دارایی انسان است

    9،000 تومان

منبع everydayhealth.com

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.