راهنمای جامع راه اندازی سایت در ۵ مرحله

1

در حال حاضر بیش از سه میلیارد نفر از ساکنین نقاط مختلف جهان به اینترنت دسترسی دارند. از موبایل‌های هوشمند گرفته تا کامپیوترهای شخصی، هر کس به طریقی این دسترسی را ممکن می‌کند. با این اوصاف، اگر کسب‌وکاری داشته باشید و هنوز به فکر فعالیت در اینترنت نیفتاده باشید، مطمئنا بخشی از مشتری‌های بالقوه را از دست خواهید داد. مهم نیست در چه حوزهٔ کاری‌ای فعالیت دارید یا اینکه محل فعالیت‌تان کجاست، به هر عنوان، راه اندازی سایت، از مهم‌ترین تدابیری است که برای موفقیت‌ در کسب‌وکارتان باید در نظر داشته باشید.

با راه اندازی سایت، می‌توانید کار فروش محصول یا عرضهٔ خدمات را به‌صورت اینترنتی انجام بدهید، خود را به عنوان کارفرمایی لایق و قابل‌اطمینان در حوزهٔ کاری‌تان معرفی کنید، برای کسب‌وکارتان لید تولید کنید (لید یا سرنخ یا مشتری راغب، به انگلیسی Lead، به آن دسته از کاربرانی اشاره دارد که برای نخستین بار محصول یا خدمات شما آشنا شده‌اند و امکان خریدشان وجود دارد)، با مشتری‌ها ارتباط برقرار کنید و به آن‌ها دسترسی پیدا کنید و در نهایت، شهرت و شناخت بیشتری برای برندتان به ارمغان بیاورید.

راه اندازی سایت، کار مهمی است که برای موفقیت در کسب‌وکارتان باید حتما شروع به انجام آن کنید، اما نباید فراموش کنید که این کار نخستین قدم در مسیری است که پیش رو دارید و هدف نهایی، طراحی و ساخت سایتی است که نیازهای شما را به‌شکلی مؤثر برآورده کند و بازدیدکنندگان را ترغیب به خرید محصولات شما کند.

راه اندازی سایت در پنج مرحله

راه اندازی سایت در پنج مرحله

در ادامهٔ این مقاله قصد داریم اطلاعاتی جامع و کاربردی دربارهٔ چگونگی راه اندازی سایتی در اختیارتان قرار دهیم که از کارایی قابل‌توجهی برخوردار باشد و در این مسیر، از همان قدم‌های اولیه و مشخص کردن اهداف قابل‌دسترسی تا تولید محتوا و پایان کار همراه شما خواهیم بود. در واقع هدف نهایی این است که به شما کمک کنیم سایتی که راه اندازی می‌کنید، هم در میان بازدیدکنندگان و هم در میان موتورهای جست‌وجو محبوبیت پیدا کند و به آن توجه نشان داده شود. به‌علاوه اطلاعاتی را که برای فروش اینترنتی نیاز دارید هم در اختیارتان خواهیم گذاشت و شما را با ابزارهایی آشنا خواهیم کرد که در مسیر دست‌یابی به اهداف سایت به شما کمک خواهند کرد. پنج مرحله‌ای که قصد داریم مورد بررسی قرار دهیم به این شرح‌اند:

  1. برای راه اندازی سایت برنامه‌ریزی کنید؛
  2. کار طراحی سایت را شروع کنید؛
  3. محتوای باکیفیت تولید کنید؛
  4. کار فروش محصولات (یا عرضهٔ خدمات) را در سایت‌تان شروع کنید؛
  5. با استفاده از سئو کاری کنید تا دیگران بتوانند شما را پیدا کنند.

اگر قصد راه اندازی سایت دارید، در ادامهٔ این مقاله با ما همراه باشید تا اطلاعات تکمیلی در این باره را در اختیارتان قرار دهیم.

۱. برای راه اندازی سایت برنامه‌ریزی کنید

برنامه‌ریزی برای راه اندازی سایت

پیش از آنکه کار راه اندازی سایت را شروع کنید، باید برای چگونگی دست‌یابی به موفقیت برنامه‌ریزی کنید. حتی اگر مدتی از آغازبه‌کار کسب‌وکارتان گذشته باشد و در این مسیر تجربه به دست آورده باشید، شناخته‌شدن در میان کاربران اینترنتی امری است جداگانه و کمی به دوراندیشی نیاز دارد.

واقع‌بینانه و حساب‌شده هدف‌گذاری کنید

اگر می‌خواهید حضوری مؤثر در اینترنت داشته باشید، پیش از هر چیز باید اهداف خود را مشخص کنید. گفتن اینکه «می‌خواهم فروش اینترنتی داشته باشم» یا «می‌خواهم اقدام به راه اندازی سایت کنم» کافی نیست. به جای آن بهتر است چنین سؤالی از خود بپرسید: «می‌خواهم با راه اندازی سایت به چه هدفی برای کسب‌وکارم برسم؟» شاید جواب شما به این سؤال افزایش درآمد یا تعداد بازدیدکنندگان ماهانه باشد. به هر عنوان، جواب‌تان به آن هر چه باشد حائز اهمیت است. به هنگام انتخاب معیار هم این نکته را به خاطر داشته باشید که همخوان بودن آن با فضای کلی برند، در مقایسه با نوع معیاری که انتخاب می‌کنید، اهمیت بیشتری دارد.

تنها در صورتی قادر به ارزیابی موفقیت شرکت‌تان خواهید بود که اهداف مشخص‌شده از سوی شما، قابل ارزیابی و دست‌یابی باشند. برای نمونه اگر هدف‌تان این باشد که در همان سال اول فعالیت شرکت به یک میلیون دنبال‌کننده در توئیتر دست پیدا کنید، احتمالا به آن دست نخواهید یافت، چراکه واقع‌بینانه نیست. به جای آن بهتر است آیندهٔ نزدیک‌تری را مد نظر قرار دهید (مثلا هدفی را مشخص کنید که بتوانید طی سه ماه آینده به آن دست پیدا کنید؛ به‌علاوه یک میلیون دنبال‌کننده هم بیش از حد زیاد است و بهتر است اهداف واقع‌بینانه‌تری داشته باشید). اگر در هدف‌گذاری به مشکل برخورده‌اید، می‌توانید از ویژگی‌های زیر کمک بگیرید و با استفاده از آن‌ها اهداف‌تان را تعیین کنید. به‌طور کلی اهداف ایده‌آل شامل این ویژگی‌ها هستند:

  • واقع‌بینانه هستند؛
  • امکان ارائهٔ تعریفی واضح و مشخص برای آن‌ها وجود دارد؛
  • در هماهنگی با مأموریت کسب‌وکار هستند؛
  • قابل ارزیابی هستند؛
  • برای محقق شدن آن‌ها، محدودهٔ زمانی در نظر گرفته شده است (به عبارت دیگر، طی زمانی مشخص باید محقق شوند).

البته نمی‌خواهیم مانع پیشرفت و بلندپروازی شما باشیم. خوب است که رؤیاهای بزرگ داشته باشید، اما اگر پیش از فراهم کردن امکانات لازم برای دست‌یابی به اهداف، هدف‌های بزرگی برای خود تعیین کنید، ممکن است به مرور زمان روحیهٔ خود را از دست بدهید که به دنبال آن، بازده فعالیت‌ها پایین خواهد آمد. فراموش نکنید زمانی که کار راه اندازی سایت شما به پایان برسد، در معرض دید میلیون‌ها کاربر اینترنتی قرار خواهد گرفت. اگر با آینده‌نگری و وضوح کامل اهداف خود را تعریف کنید، برای برقراری ارتباط با مخاطبین هدف‌تان کار ساده‌تری پیش رو خواهید داشت.

مخاطبین خود را مشخص کنید

حتی فکر کردن به این که بتوان توجه تمامی سه میلیارد کاربر اینترنت را به سایتی بخصوص جلب کرد ممکن نیست، چه برسد به عملی کردن آن. این هدف به هیچ عنوان منطقی نیست. هر کدام از این سه میلیارد کاربر ویژگی‌ها و سلیقه‌های منحصربه‌فردی دارند که آن‌ها را متمایز از دیگران می‌کند. بنابراین توصیه می‌شود به هنگام مشخص کردن مخاطبین، آن دسته از افرادی را انتخاب کنید که بیش از سایرین با کسب‌وکارتان جور در می‌آیند. زمانی که در اینترنت حضور پیدا می‌کنید و اقدام به راه اندازی سایت می‌کنید، بهتر است از میان کاربران، بخشی را به عنوان مخاطبین هدف خود انتخاب کنید. به این صورت کار ارتباط با مشتری‌های بالقوه بهتر و مؤثرتر می‌شود.

قصد راه اندازی چه نوع سایتی را دارید؟ می‌خواهید رویکردی جدی در سایت‌تان داشته باشید یا کمی شوخ‌طبعی چاشنی مطالب کنید؟ فعالیت‌تان تولید وسایل تزئینی و دکوری است یا ارائهٔ خدمات و مشاوره‌های حقوقی؟ اگر مخاطبین خود را به‌خوبی بشناسید و نحوهٔ بیان‌تان را بسته به ویژگی‌ها و نیازهای آن‌ها انتخاب کنید، احتمال اقدام عملی آن‌ها بیشتر خواهد شد؛ اقدام عملی به معنای خرید کردن آن‌ها، دریافت اشتراک، به‌اشتراک‌گذاری مطالب مربوط به کسب‌وکار شما و به‌طور کلی، هر فعالیتی است که شما به عنوان هدف خود برای آن‌ها در نظر گرفته‌اید.

به علایق مخاطبین خود توجه داشته باشید

فرض کنید می‌خواهید به منظور فروختن تی‌شرت‌هایی اقدام به راه اندازی سایت کنید که بسته به سفارش مشتری، عکس‌های بامزه و عجیب‌وغریب و عبارات خنده‌دار روی آن‌ها چاپ خواهد شد. در این صورت برای تبلیغ محصولات خود در مواجه با مشتری‌ها (هم مشتری‌های قبلی و هم مشتری‌های جدید) چه رویکردی خواهید داشت؟ مشخصا برای ارائهٔ توضیحات دربارهٔ لوگوهای خنده‌دار خود از جملات و عبارات جدی استفاده نخواهید کرد. بیایید با هم نگاهی به دو مثالی بیندازیم که دربارهٔ این تبلیغ هستند و در ادامه عنوان خواهند شد و ببینیم شما از میان‌شان کدام را انتخاب خواهید کرد:

مثال اول: تی‌شرت‌های کتانی مردانهٔ ما را امتحان کنید. شانزده رنگ متنوع وجود دارد که می‌توانید از میان‌شان انتخاب کنید. تی شرت‌ها در شش سایز مختلف موجود هستند: از XS تا XXL. بر روی تی‌شرت‌ها تصویر بامزه‌ای از پاندایی درج شده است که در حال عطسه کردن است.

مثال دوم: این تی‌شرت‌ها به‌اندازه‌ای با مهارت دوخته شده‌اند که انگار کار دست رامپلستیلتسکین (نام کوتولهٔ افسانه‌ای آلمانی به همین نام است که می‌توانست با دستگاه ریسندگی کاه را به طلا تبدیل کند) هستند. این تی‌شرت‌های راحت تا بیست‌وچهار ساعت از پوست گران‌بهای شما محافظت می‌کنند. تصویر پاندایی که در حال عطسه کردن است علاقهٔ شما به اینترنت را دوچندان خواهد کرد، البته برای مدتی محدود.

فکر می‌کنید مخاطبان این تی‌شرت‌ها کدام تبلیغ را ترجیح می‌دهند؟ چرا از سایت این کسب‌وکار بازدید می‌کنند؟ و مهم‌تر از همه، کدام تبلیغ مشتری‌ها را به اقدام عملی تشویق خواهد کرد؟ البته، جواب این سؤال‌ها برای هر کسب‌وکار متفاوت خواهد بود، بنابراین توصیه می‌شود بدون واهمه روش‌ها و مِتُدهای مختلف را برای تبلیغ امتحان کنید و از میان‌شان، تأثیرگذارترین را انتخاب کنید.

تعریفی از مخاطبین خود ارائه کنید

با مشخص کردن ویژگی‌های زیر می‌توانید درک بهتری از مخاطبین هدف خود پیدا کنید:

  • سن و جنسیت (مثال، زنان بیست سال به بالا)؛
  • علایق و سرگرمی ها (مثال، اسکیت‌سواران)؛
  • موقعیت مکانی (مثال، استان‌های شمال کشور)؛
  • خصوصیات شخصیتی و نگرش (مثال، شوخ‌طبع)؛
  • شغل و درآمد (مثال، دانشجو، کمتر از ۱۲ میلیون تومان در سال)؛

با استفاده از چنین اطلاعاتی می‌توانید دایرهٔ مخاطبین خود را محدودتر کنید و حتی این فرصت را به دست خواهید آورد که محتوا و محصولات‌تان را به‌گونه‌ای انتخاب کنید که پیگیری اقدام عملی (خرید، به‌اشتراک‌گذاری و …) برای مشتری‌هایتان ساده‌تر شود.

دامنه (یا دامین) سایت‌تان را انتخاب کنید

دامنه یا دامین، به انگلیسی Domain، همان اسم سایت به‌علاوهٔ پسوند آن است (com، .org و…). انتخاب اسم دامنه از دیگر نکات مهمی است که به هنگام راه اندازی سایت باید مد نظر داشته باشید. صرف نظر از اینکه کسب‌وکاری نوپا داشته باشید، یا مدتی از فعالیت شرکت‌تان گذشته باشد، در هر دو حالت مسئله‌ای وجود دارد که حائز اهمیت است: اسم دامنه باید نشانه‌ای برای برندتان باشد و به نمایندگی از آن انتخاب شود. در حال حاضر بیش از یک میلیارد سایت مختلف در اینترنت وجود دارند که کار انتخاب دامنهٔ سایت را به مراتب دشوارتر از قبل می‌کند.

اگر قصد راه اندازی سایت تجارت الکترونیک دارید، می‌توانید دامنه‌ای انتخاب کنید که پسوند «.shop» یا «.store» داشته باشد. اگر فعالیت حقوقی دارید، می‌توانید پسوندهایی نظیر «.legal» را مد نظر داشته باشید. به همین منوال، بسته به حوزهٔ کاری‌تان بهتر است پسوند مناسب را انتخاب کنید. فارغ از اینکه چه پسوندی انتخاب می‌کنید، دامنهٔ سایت‌تان باید تا حد امکان شامل این ویژگی‌ها باشد:

  • از برندتان حراست کند؛
  • به شکلی دقیق نمایندهٔ شما و فعالیتی که در انجامش تخصص دارید باشد؛
  • توجه بازدیدکنندگان‌تان را جلب کند.

مشاهده می‌کنید که با در نظر گرفتن تدابیر لازم انتخاب اسم دامنهٔ سایت چندان هم کار دشواری نیست. در ادامه شما را با توصیه‌هایی آشنا خواهیم کرد که با استفادهٔ درست از آن‌ها می‌توانید دامنهٔ ایده‌آلی برای سایت‌تان انتخاب کنید.

ده توصیه برای انتخاب دامنهٔ ایده‌آل

انتخاب اسم دامنه به هنگام راه اندازی سایت

  1. دامنه را به‌گونه‌ای انتخاب کنید که تایپ کردنش دشوار نباشد. در غیر این صورت ممکن است بازدیدکنندگانی که مد نظر دارید، به اشتباه بیفتند و سر از جای دیگری در بیاورند؛
  2. اسمی که برای دامنه انتخاب می‌کنید تا حد امکان کوتاه باشد؛
  3. از کلمات کلیدی در آن استفاده کنید. حتی گنجاندن اسم محصول یا خدمات‌تان هم می‌تواند ایدهٔ خوبی باشد (اگر برایتان مقدور باشد)؛
  4. به هنگام انتخاب اسم دامنه، موقعیت جغرافیایی‌ای را که در آن فعالیت می‌کنید هدف قرار دهید. این رویکرد به نفع شما خواهد بود؛
  5. در اسم دامنه از ارقام و خط پیوند («-»، خطی که کوتاه‌تر از خط تیره است) استفاده نکنید. تایپ ارقام و خطوط پیوند، مانند تایپ حروف الفبا رایج نیست و با استفاده از آن‌ها ممکن است بازدیدکنندگان را به زحمت بیندازید؛
  6. اسمی منحصربه‌فرد انتخاب کنید. بهتر است خود را از دیگران متمایز کنید تا بازدیدکنندگان شما را فراموش نکنند؛
  7. پیش از انتخاب اسم دامنه خوب تحقیق کنید. اولین اسمی را که به ذهن‌تان می‌رسد انتخاب نکنید. توصیه می‌شود آن اسم را در جمع دوستان یا خانواده مطرح کنید و ببینید نظرشان چیست؛
  8. از پسوند مناسب استفاده کنید. لزوما نباید از پسوند .com استفاده کنید؛
  9. سعی کنید با انتخاب چند اسم متفاوت از برند خود حراست کنید؛
  10. سریع اقدام کنید. هر روز تعداد زیادی دامنهٔ جدید ثبت می‌شوند، بنابراین اگر بیش از حد دست‌دست کنید، ممکن است اسمی که انتخاب کرده بودید توسط کسب‌وکار دیگری ثبت شود.

کمی دربارهٔ ایده‌های مربوط به طراحی سایت تحقیق کنید

تا به این جای کار اهداف‌تان را مشخص کردید، راجع به مخاطبین تصمیم گرفتید و اسم دامنهٔ سایت را هم انتخاب کردید و تقریبا زمان آن رسیده است که وارد مرحلهٔ دوم و راه اندازی سایت شوید، اما پیش از آنکه اقدام به انتخاب و استفاده از میان ابزارهای موجود طراحی سایت کنید، بهتر است کمی در این مورد تحقیق کنید. برای این منظور می‌توانید به سایت‌های رقیب‌های تجاری خود سر بزنید و به هنگام بازدید از این سایت‌ها، مسائل زیر را مد نظر قرار بدهید:

  • فونت‌ها و رنگ‌هایی که به نظرتان جالب می‌آیند؛
  • حال‌وهوای کلی سایت؛
  • چگونگی استفاده از ویدئو، عکس و دیگر جلوه‌های بصری؛
  • تعداد صفحه‌های قابل‌دسترسی در سایت؛
  • میزان متن یا عناوین استفاده‌شده در هر صفحه؛
  • این مسئله که آیا به‌سادگی می‌توان به بخش های مختلف سایت دسترسی پیدا کرد یا خیر؛
  • این مسئله که آیا به‌منظور استفاده در دستگاه‌های موبایل بهینه‌سازی شده است یا خیر (تمامی سایت‌ها باید از این نظر بهینه‌سازی شده باشند).

این سایت‌ها به نظرتان دَرهَم و آشفته می‌آیند یا منظم هستند و همه‌چیز سر جای خودش است؟ آیا کاربر می‌تواند به‌راحتی در سایت گشت‌وگذار کند و در نهایت اقدام مورد نظر کسب‌وکار را عملی کند؟ هدف نهایی شما از بازدید از این سایت‌ها باید این باشد که مسائل و ویژگی‌های نتیجه‌بخش و نامطلوب را مشخص کنید و به هنگام طراحی سایت خودتان از این دانش به دست آمده استفاده کنید. توصیه می‌شود لیستی از المان‌های مورد علاقهٔ مربوط به طراحی‌تان تهیه کنید تا به هنگام طراحی سایت خودتان از آن‌ها استفاده کنید.

نگاهی اجمالی به آنچه در این بخش مورد بررسی قرار دادیم

طبق توضیحاتی که در این بخش عنوان شد، قدم‌های اولیه برای راه اندازی سایت عبارت‌اند از:

  1. اهداف کسب‌وکارتان را مشخص کنید؛
  2. تعریفی از مخاطبان خود ارائه دهید؛
  3. اسمی برای دامنهٔ سایت‌تان انتخاب کنید؛
  4. دامنه‌های موجود را با جستجو کردن مشخص کنید و دامنهٔ منتخب خود را ثبت کنید؛
  5. کمی دربارهٔ ایده‌های مربوط به طراحی سایت تحقیق کنید؛
  6. لیستی از ایده‌های طراحی مورد علاقهٔ خود تدوین کنید و در دسترس داشته باشید.

مدت زمان مورد نیاز برای برنامه‌ریزی سایت: ۱ الی ۳ ساعت.

۲. کار طراحی سایت را شروع کنید

طراحی به هنگام راه اندازی سایت

تا به اینجای کار به اهمیت راه اندازی سایت برای کسب‌وکار پی بردیم و با هم، نگاهی به مسائل و نکات اساسی مربوط به برنامه‌ریزی داشتیم. پس از برنامه‌ریزی برای راه اندازی سایت وارد مرحلهٔ اجرایی می‌شویم و کار طراحی سایت شروع می‌شود. برای این کار دو انتخاب پیش رو دارید: می‌توانید خودتان کار طراحی سایت را به عهده بگیرید (DIY، کلمهٔ اختصاری برای این حالت است که مخفف Do It Yourself، به فارسی، «خودت انجامش بده» است.) یا آنکه از کسی که در این زمینه تخصص و تجربه دارد درخواست کمک کنید (DIFM، کلمهٔ اختصاری برای این حالت است که مخفف Do It For Me، به فارسی «برایم انجامش بده» است). اما پیش از آنکه معایب و مزایای این دو روش را بررسی کنیم، بهتر است کمی دربارهٔ پایه و اساس سایت شما، یا همان هاستی که انتخاب می‌کنید صحبت کنیم.

انتخاب‌هایی را که برای هاست پیش رو دارید در نظر بگیرید

اگر سایت را به عنوان خانه در نظر بگیریم، آنگاه دامنهٔ سایت شما آدرس خیابان، و هاستی که برای سایت انتخاب می‌کنید، طرح کلی زمینی خواهد بود که ساختمان خانه بر روی آن بنا شده است. فرقی نمی‌کند خانهٔ شما چقدر مستحکم باشد، اگر زیربنای آن ضعیف باشد، مطمئنا در آینده به مشکل برخواهید خورد.

چه خودتان کار طراحی سایت را به عهده بگیرید، چه این کار را به فرد متخصص بسپرید، در هر دو صورت باید پلتفرم باکیفیتی را به عنوان هاست سایت خود انتخاب کنید و تنها در صورت انتخاب چنین هاستی است که کارایی سایت در حد قابل‌قبولی خواهد بود. پیش از آنکه برای راه اندازی سایت اقدام به خریداری هاست کنید، بهتر است برای انتخاب هاست مسائل زیر را مد نظر قرار دهید:

قابل‌اطمینان بودن هاست: حتی اگر سایت‌تان از لحاظ سرعت بهینه‌سازی شده باشد، مدت‌زمانی که هاست خریداری شده توسط شما در دسترس خواهد بود (برای اشاره به این مدت‌زمان از اصطلاح آپ‌تایم، به انگلیسی Uptime، استفاده می‌شود) می‌تواند بر چگونگی بارگذاری و دسترسی به سایت شما تأثیر بگذارد، بنابراین بهتر است به ضمانت‌هایی که هر شرکت فروش هاست ارائه می‌کند توجه داشته باشید.

پشتیبانی: فرض کنید دسترسی به سایت‌تان در ساعت ۲ بامداد قطع شود، در این صورت چه اتفاقی خواهد افتاد؟ آیا امکان برقراری ارتباط با شرکتی را دارید که هاست را در اختیار شما گذاشته است یا باید تا صبح روز بعد صبر کنید؟ دسترسی به سایت باید همیشه برقرار باشد و قطع این دسترسی، حتی اگر برای مدت‌زمانی کوتاه باشد، به زیان کسب‌وکار شما خواهد بود، بنابراین بهتر است شرکتی را برای خرید هاست انتخاب کنید که در هفت روز هفته و ۲۴ ساعت شبانه روز پشتیبانی داشته باشد.

ذخیره‌سازی یا استوریج: (ذخیره‌سازی یا استوریج، به انگلیسی Storage، به هر فضایی اشاره دارد که اطلاعات در آن ذخیره می‌شود) انتخاب ذخیره‌سازی یا استوریج مناسب تا حدود زیادی به نوع سایتی بستگی دارد که قصد راه اندازی آن را دارید. آیا به کار عکاسی مشغول هستید و هدف‌تان از راه اندازی سایت، به نمایش گذاشتن نمونه‌کارهایتان است؟ در این صورت برای بارگذاری عکس‌های خود به فضای قابل‌توجهی نیاز پیدا خواهید کرد. بسیاری از شرکت‌های ارائهٔ هاست، ذخیره‌سازی «نامحدود» در اختیار شما قرار می‌دهند، با این حال بهتر است بیشتر در این مورد این دسته از خدمات‌شان پرس‌وجو کنید.

پهنای باند: پهنای باند (پهنای باند، به انلگیسی Bandwidth، به پهنای ارتباطی‌ای اشاره دارد که اطلاعات از طریق آن منتقل می‌شود) و ذخیره‌سازی ارتباط نزدیکی با هم دارند. هرچه سایت‌تان بزرگ‌تر باشد، اطلاعاتی که به هنگام ورود بازدیدکنندگان در اختیارشان خواهید گذاشت، بیشتر خواهد بود و به همان میزان، به پهنای باند وسیع‌تری احتیاج پیدا خواهید کرد.

توسعه‌پذیری (یا مقیاس‌پذیری): (توسعه‌پذیری به سیستم‌هایی اشاره دارد که توانایی پاسخگویی به درخواست‌های در حال افزایش را داشته باشند) مشخصا هر کسی از افزایش قابل‌توجه ترافیک ورودی به سایتش استقبال می‌کند، اما بهتر است پیش از دریافت این ترافیک، تدابیر لازم در جهت کارایی مناسب سایت اندیشیده شود. شرکتی که هاست را از آن خریداری می‌کنید باید توانایی رسیدگی به تعداد بازدیدکنندگانی را که مد نظر دارید، داشته باشد (برای نمونه نباید به خاطر افزایش بیش از حد حجم ترافیک ورودی به سایت، دسترسی به آن مختل شود و این وظیفه‌ای است که شرکت ارائه‌دهندهٔ هاست به عهده دارد).

ایمنی: نکتهٔ مهم دیگری که به هنگام خریداری هاست باید مد نظر داشته باشید، ایمنی آن است. بدافزارها و ویروس‌ها می‌توانند لطمه‌ای جدی به اعتبار شما در اینترنت وارد کنند. بنابراین بهتر است هنگام انتخاب شرکت ارائه‌دهندهٔ هاست این مسئله را هم مد نظر قرار دهید و شرکتی که انتخاب می‌کنید، تا حدودی ایمنی سایت شما را تضمین کند (برخی شرکت‌ها این کار را با استفاده از افزونه‌های امنیتی انجام می‌دهند).

گرفتن بک‌آپ از اطلاعات سایت: هر لحظه ممکن است اتفاق و مشکل غیرمنتظره‌ای پیش بیاید و گریزی از این گونه مسائل نیست. در چنین زمانی، اگر از قبل از اطلاعات سایت‌تان بک‌آپ گرفته باشید، می‌توانید فایل‌ها و اطلاعات از دست رفته را برگردانید. زمانی که می‌خواهید شرکت ارائه‌دهندهٔ هاست‌تان را انتخاب کنید، این مسئله را هم مد نظر داشته باشید و ببینید امکانی برای گرفتن بک‌آپ در اختیارتان قرار می‌دهند یا خیر.

نکته: اگر قصد استفاده از نرم‌افزارها یا سرویس‌های سایت‌ساز را دارید، این نکته را به خاطر داشته باشید که بعضی از آن‌ها دامنه و هاست را هم در قالب پکیجی در کنار سرویس یا نرم‌افزار خود ارائه می‌کنند. در واقع دریافت دامنه و هاست برای استفاده از خدمات‌شان اجباری است، بنابراین پیش از دریافت این‌گونه خدمات این مسئله را هم مد نظر داشته باشید تا بابت چیزی که نیاز ندارید، هزینه‌ای پرداخت نکنید.

خودتان کار ساخت و راه اندازی سایت را به عهده بگیرید (DIY)

چند روش متفاوت وجود دارد که با استفاده از آن‌ها می‌توانید خودتان کار ساخت سایت را به عهده بگیرید. در این مقاله به ذکر دو روش پرکاربرد برای این کار بسنده می‌کنیم: اولی استفاده از سایت‌سازها و دیگری استفاده از وردپرس است.

استفاده از سایت‌ساز

اگر از دانش فنی لازم برای ساخت و راه اندازی سایت برخوردار نیستید و امکان هزینه کردن برای به خدمت گرفتن افراد متخصص در این کار را ندارید، می‌توانید از سایت‌سازها استفاده کنید. ابزارهای مختلفی برای این کار وجود دارند که از آن جمله می‌توان به «GoDaddy» و «Wix» اشاره کرد که از سایت‌سازهای پراستفاده و محبوب هستند. می‌توانید با استفاده از این ابزارها به سایت خود عکس اضافه کنید، صفحه‌ها را سفارشی‌سازی کنید، اطلاعات سایت را با فیسبوک ادغام کنید، امکانات مربوط به بازاریابی ایمیل را به سایت‌تان اضافه کنید و از برخی امکانات دیگری که در اختیار شما می‌گذارند استفاده کنید. کار با این ابزارها نسبتا ساده است و محیط دوستدار کاربری دارند. حتی می‌توانید کار ساخت سایت را با موبایل هوشمند خود انجام دهید (این کار کمتر از یک ساعت زمان خواهد برد). به‌علاوه برخی از این سایت‌سازها به‌صورت خودکار سایت‌تان را برای موتورهای جستجو بهینه‌سازی می‌کنند و باعث بالا رفتن رتبهٔ سایت می‌شوند.

توصیهٔ ما در این باره: اگر تازه اقدام به راه اندازی کسب‌وکار خود کرده‌اید یا فعالیت‌هایتان چندان گسترده نیست، استفاده از سایت‌سازها برای شما انتخابی عالی خواهد بود و می‌توانید با استفاده از آن‌ها در سریع‌ترین زمان ممکن در اینترنت حضور پیدا کنید. استفاده از ابزارهای سایت‌ساز ساده است و به دانش فنی چندانی برای به‌کارگیری‌شان نیاز نخواهید داشت.

استفاده از وردپرس

اگر می‌خواهید دست‌تان برای طراحی و ساخت سایت بازتر باشد و بر بخش‌های بیشتری کنترل داشته باشید، می‌توانید از وردپرس استفاده کنید. البته فراموش نکنید که استفاده از وردپرس، در مقایسه با سایت‌سازها نسبتا به دانش فنی بیشتری نیاز دارد. البته منظور از این دانش فنی فعالیت‌های مربوط به کدگذاری و… نیست، اما تعداد زیادی افزونه، ویژگی‌ها و قابلیت‌های مختلف در وردپرس وجود دارد که با استفاده از آن‌ها می‌توانید کارایی فعالیت‌ها را بهبود بدهید (البته اگر وقت کافی برای یاد گرفتن چگونگی استفاده از آن‌ها را داشته باشید). بیش از شصت میلیون نفر برای ساخت و راه اندازی سایت‌شان از وردپرس استفاده کرده‌اند، بنابراین اگر به جمع این افراد بپیوندید، منابع اطلاعاتی کافی برای استفادهٔ مناسب از آن را در اختیار خواهید داشت. برخی از ابزارهای سایت‌ساز هم دارای سیستم مدیریت وردپرس هستند که می‌توانید مورد استفاده قرار دهید (برای نمونه ابزار سایت‌ساز GoDaddy).

توصیهٔ ما در این باره: اگر می‌خواهید دست‌تان به هنگام طراحی سایت بازتر باشد و بخش‌های مختلف آن را به صلاحدید خود سفارشی‌سازی کنید، استفاده از وردپرس انتخاب ایده‌آلی برای شما خواهد بود. هزاران افزونه و امکانات مختلف در وردپرس وجود دارد که می‌توانید با استفاده از آن‌ها کارایی بخش‌های مختلف سایت‌تان را بهبود بدهید. البته تمامی این‌ها در صورتی است که زمان کافی برای آشنا شدن با محیط وردپرس و یاد گرفتن چگونگی کار کردن در بخش‌های مختلف آن را داشته باشید.

توصیه‌هایی برای زمانی که قصد دارید خودتان کار طراحی سایت را انجام دهید

سعی کنید به‌هنگام طراحی سایت از توصیه‌های زیر استفاده کنید:

  1. تا حد امکان از طراحی ساده و واضح استفاده کنید.
  2. از طرح رنگی استفاده کنید که با برند یا لوگوی شما همخوانی داشته باشد.
  3. سعی کنید از عکس‌هایی استفاده کنید که کیفیت و وضوح بالایی داشته باشند.
  4. فونت و قلم متن را به‌گونه‌ای انتخاب کنید که خوانا باشد.
  5. بازدیدکنندگان به‌سادگی بتوانند به بخش‌های مختلف سایت دسترسی پیدا کنند.
  6. محتوای باکیفیت در سایت خود قرار دهید.
  7. حتما در سایت‌تان صفحهٔ «تماس با ما» را لحاظ کنید.
  8. کاربران موبایل هوشمند بتوانند به‌سادگی از سایت‌تان استفاده کنند.
  9. در جای‌جای سایت‌تان دائما لینک‌هایی قرار بدهید که بازدیدکنندگان را به صفحه‌های شما در شبکه های اجتماعی هدایت کنند.
  10. سایت را برای موتورهای جست‌وجویی نظیر گوگل بهینه‌سازی کنید.

کار ساخت و راه اندازی سایت را به فرد متخصص در این زمینه بسپرید (DIFM)

اگر قصد دارید تمام تمرکز و توجه‌تان را معطوف به فعالیتی کنید که در آن تخصص دارید و کسب‌وکار خود را به سمت محقق کردن اهداف‌تان هدایت کنید، و البته اگر هزینهٔ لازم برای این کار را دارید، می‌توانید وظیفهٔ ساخت و راه اندازی سایت را به فرد متخصص در این زمینه بسپارید. طراحی سایت هم مانند هر کار دیگری به دانش و تخصص خود احتیاج دارد و همان‌گونه که شما در پیشبرد فعالیت‌های مربوط به کسب‌وکار خود تخصص دارید، طراح‌های حرفه‌ای سایت هم مهارت‌ها و استعداد منحصربه‌فردی دارند که در کارشان مورد استفاده قرار می‌دهند. با این اوصاف، اگر زمان یا تخصص کافی برای همگام ماندن با دنیای طراحی سایت را که دائما در حال تغییر و پیشرفت است ندارید، بهتر است به فکر به خدمت گرفتن متخصص طراحی سایت باشید، اما همانند هر تصمیم مرتبط با کسب‌وکار دیگری، پیش از گرفتن تصمیم نهایی در این مورد باید خوب تحقیق کنید. اگر می‌خواهید طراح متخصصی را به خدمت بگیرید یا با شرکت طراحی بخصوصی قرارداد ببندید، بهتر است سؤالاتی را که در ادامه مشاهده خواهید کرد مد نظر داشته باشید:

  • طراح مد نظر شما قبلا برای چه کسانی کار کرده است؟
  • ساکن کجا است؟
  • بابت طراحی سایت چقدر دستمزد دریافت می‌کند؟
  • آیا طی روندی منظم اقدام به به‌روزسازی سایت‌تان می‌کند؟ برای این کار چقدر دستمزد می‌گیرد؟ آیا به شما امکان دسترسی به بخش‌های مرتبط با به‌روزسازی را خواهد داد؟
  • چه مهارت‌های دیگری دارد (برای نمونه، تولید محتوا، طراحی، کدگذاری و …)؟ می‌توانید او را در محیط کاری خود به خدمت بگیرید یا باید کار طراحی را برون‌سپاری کنید؟
  • آیا درک مناسبی از حوزهٔ کاری‌تان دارد؟
  • آیا دربارهٔ بخش‌های دیگری نظیر شبکه‌های اجتماعی، سئو و … هم اطلاعات دارد؟
  • آیا می‌تواند سایت‌تان را به‌گونه‌ای طراحی کند که کاربران موبایل‌های هوشمند هم بتوانند از آن استفاده کنند و به‌طور کلی، پاسخ‌گوی نیازهای بازدیدکنندگان باشد؟

پیش از آنکه اقدام به همکاری با شرکت یا طراح سایت کنید، بهتر است جوابی برای این‌گونه سؤالات پیدا کنید و پیامدهای تصمیم خود را به‌خوبی مورد ارزیابی قرار دهید. نکتهٔ مهم دیگر این است که با شخص یا شرکتی که همکاری می‌کنید، دائما در ارتباط باشید و به‌خوبی نقطه‌نظرهای یکدیگر را درک کنید.

نگاهی اجمالی به آنچه در این بخش مورد بررسی قرار دادیم

پیش از آنکه به سراغ مرحلهٔ بعدی کار بروید، حتما باید فعالیت‌های زیر را انجام داده باشید:

  • مشخص کرده باشید که خودتان قصد طراحی و راه اندازی سایت را دارید یا از تخصص دیگران برای این منظور استفاده خواهید کرد؛
  • انتخاب‌های مختلفی را که پیش رو دارید با یکدیگر مقایسه کرده باشید؛
  • اگر خودتان وظیفهٔ طراحی سایت را به عهده گرفتید، مشخص کرده باشید که از سایت‌ساز برای این منظور استفاده خواهید کرد یا وردپرس؛
  • اگر قصد داشتید این وظیفه را به متخصص بسپرید، پیش از به خدمت گرفتن طراح یا بستن قرارداد با شرکت‌های طراحی سایت راجع به سابقهٔ کاری آن‌ها و مسائل دیگری که عنوان شدند تحقیق کرده باشید.

۳. محتوای باکیفیت تولید کنید

تولید محتوا در راه اندازی سایت

صرف نظر از اینکه چه هدفی را دنبال می‌کنید (خرید محصول توسط بازدیدکنندگان، ثبت‌نام در خبرنامه و…)، محتوایی که در سایت خود قرار می‌دهید باید به اندازهٔ کافی متقاعدکننده باشد تا بازدیدکننده را به اقدام عملی تشویق کند. تولید محتوای باکیفیت، گام مهم و تأثیرگذار دیگری است که باید در مسیر راه اندازی سایت بردارید. برای تولید محتوای باکیفیت باید از نحوهٔ بیان و شیوهٔ نگارشی مناسب، در کنار عکس‌های چشم‌نواز و مرتبط با مطلب استفاده کنید. تنها به این صورت می‌توانید در اینترنت نام‌ونشانی برای خود به ارمغان بیاورید و داستان کسب‌وکارتان را از دیگران متمایز کنید.

داستان کسب‌وکار شما

حتی اگر به نظر خودتان نویسندهٔ ماهری نباشید، باز هم می‌توانید محتوای باکیفیتی تولید کنید که نمایندهٔ شایسته‌ای برای کسب‌وکار شما و برندتان باشد. می‌توانید برای شروع کار از ایده‌های زیر استفاده کنید:

  • مطلبی دربارهٔ این مسئله بنویسید که چگونه کسب‌وکارتان را آغاز کردید؛
  • از خودتان، یا افرادی که برای‌تان کار می‌کنند، عکس یا ویدئو بگیرید و در محتوایتان لحاظ کنید؛
  • از روش‌هایی بنویسید که برای تولید محصولات‌تان به کار می‌گیرید؛
  • توضیحات جالب‌توجهی از خدمات‌تان ارائه کنید؛
  • از نقل‌قول‌هایی استفاده کنید که به چگونگی مفید بودن محصول یا خدمات شما برای مشتری‌ها اشاره داشته باشند.

انتخاب با شماست. پیش از هر چیز باید محتوای مورد نیاز برای پنج صفحهٔ اصلی سایت را آماده کنید (بعدها و به مرور زمان می‌توانید این محتواها را گسترش بدهید). در ادامه توضیحات بیشتری در این باره عنوان خواهد شد.

پنج صفحهٔ اصلی سایت

خانه (Home): این صفحهٔ فرود سایت شما است و بیشترین اهمیت را در جلب توجه بازدیدکنندگان دارد. در این صفحه باید تا حد امکان از محتوایی استفاده کنید که به اندازهٔ کافی متقاعدکننده باشد و بازدیدکنندگان را به سر زدن به دیگر بخش‌های سایت و اقدام عملی ترغیب کند.

دربارهٔ ما (About Us): بهترین صفحه برای عنوان کردن داستان کسب‌وکارتان است. دربارهٔ چگونگی شروع‌به‌کار خود توضیحاتی ارائه کنید تا بازدیدکنندگان درک بهتری از پشت‌صحنهٔ فعالیت‌های شما پیدا کنند.

محصولات٫خدمات (Products/Services): هدف شما از راه اندازی سایت در درجهٔ اول فروش محصولات یا عرضهٔ خدمات‌تان است، بنابراین نباید اهمیت این صفحه را دست‌کم گرفت. برای اثرگذاری بیشتر در این صفحه در کنار محتوا از عکس هم استفاده کنید. سعی کنید به اندازهٔ کافی برای گرفتن عکس‌های باکیفیت از محصولات‌تان وقت گذاشته باشید.

تصدیق مشتری‌های دیگر (Testimonials): جلب اعتماد بازدیدکنندگان تأثیر بسزایی بر پیشبرد مؤثر فعالیت‌ها دارد. استفاده از تصدیق مشتری‌های دیگر و به‌اشتراک‌گذاری بازخورد مثبت آن‌ها دربارهٔ محصولات یا خدمات شما، بهترین روش برای جلب اعتماد بازدیدکنندگان است.

تماس با ما (Contact Us): روشی در اختیار بازدیدکنندگان قرار بدهید که با استفاده از آن بتوانند با شما ارتباط برقرار کنند. به آن‌ها نشان بدهید که امکان دسترسی به شما وجود دارد. در سریع‌ترین زمان ممکن به سؤال‌هایشان جواب بدهید و با پاسخگویی مناسب اعتماد آن‌ها را به خود جلب کنید.

شروع به نوشتن محتوای خودتان کنید

بهتر است خودتان کار تولید محتوا را شروع کنید. البته نیازی نیست از این کار واهمه داشته باشید، چراکه هیچ‌کس بهتر از شما با کسب‌وکارتان آشنایی ندارد. صرف نظر از اینکه تا چه حد در نوشتن مهارت داشته باشید، شما از داستان کسب‌وکارتان مطلع هستید، شیوهٔ بیان و نگارش منحصربه‌فرد و توانایی جلب اعتماد مشتری‌هایتان را دارید. با این اوصاف، تولید محتوا کار چندان دشواری نیست و در ادامه، توصیه‌هایی در اختیارتان قرار خواهیم داد که این کار را برایتان ساده‌تر هم خواهند کرد.

مخاطبین: اگر تا به این مرحله از کار هنوز مخاطبین خود را مشخص نکرده‌اید، بهتر است این کار را انجام بدهید. یکی از مسائل مهمی که برای تولید محتوای مرتبط باید مد نظر داشته باشید، درک بهتر ویژگی‌های مخاطبینی است که قصد برقراری ارتباط با آن‌ها را دارید. اولویت شما باید تا حد امکان تولید محتوایی باشد که با نیازهای منحصربه‌فرد مخاطبین‌تان همخوانی داشته باشد. به‌علاوه باید در محتوایی که تولید می‌کنید توضیحاتی دربارهٔ فعالیت‌تان ارائه کنید و در کنار آن، مخاطبین‌تان به این مسئله پی ببرند که چرا شما، در مقایسه با رقیب‌های‌تان، انتخاب بهتری برای آن‌ها خواهید بود.

لحن: لحنی که برای محتوای‌تان انتخاب می‌کنید باید در تناسب با برند و مشتری‌های‌تان باشد. برای مثال، اگر در حوزهٔ فعالیت‌های حقوقی کار می‌کنید، استفاده از جملات و عبارات طنزآمیز برای توصیف چگونگی روند طلاق گرفتن مناسب نخواهد بود.

ساختار متن: همان‌قدر که تولید محتوای باکیفیت اهمیت دارد، استفاده از ساختار مناسب در متن هم حائز اهمیت است. تا جایی که برایتان مقدور است، از پاراگراف‌های طولانی استفاده نکنید و به جای آن، با استفاده از عکس، فضای خالی میان پاراگراف‌ها، فهرست‌ها و عناوین مختلف، اطلاعاتی را که مد نظر دارید در قالب ساختاری مناسب در اختیار بازدیدکنندگان قرار بدهید. به این صورت، توجه بیشتری به متن شما خواهند داشت.

از نوشتن لذت ببرید: شاید این مسئله مهم‌ترین چیزی باشد که باید مد نظر داشته باشید. زمانی که در حال نوشتن محتوا هستید، سعی کنید از کنار هم گذاشتن کلمات لذت ببرید. بابت استفاده از سبک‌های مختلف نوشتاری واهمه‌ای نداشته باشید و از این میان، سبکی را انتخاب کنید که بهترین بازخورد را در میان مشتری‌ها دارد.

توصیه‌ای برای حرفه‌ای‌تر شدن نتیجهٔ کار: پس از آنکه کار نوشتن محتوایتان را به پایان رساندید، بهتر است از کسی بخواهید یک بار متن شما را بخواند (ترجیحا کسی با سابقهٔ ویراستاری متن). چنین فردی می‌تواند اشتباه‌هایی را که احتمالا از چشم شما پنهان مانده‌اند تشخیص بدهد. حتی اگر از لحنی طنزآمیز برای تولید محتوایتان استفاده می‌کنید، نباید اجازه بدهید در متن‌هایتان غلط‌های دستوری و ناخواسته وجود داشته باشد.

استفاده از تصاویر در سایت

یکی از نکات مهمی که برای تولید محتوا باید مد نظر قرار بدهید، استفاده از عکس‌های مناسب است. نتایج تحقیقاتی در این باره حاکی از آن بوده است که مقالاتی که در آن‌ها پس از هر ۷۵-۱۰۰ کلمه، از عکس‌های مناسب استفاده شده است، تا دو برابر بیشتر از مقالات با عکس‌های کمتر در شبکه‌های اجتماعی مختلف به‌اشتراک‌گذاری شده‌اند؛ بنابراین اگر می‌خواهید مشغولیت خوانندگان خود را بیشتر کنید، بهتر است استفاده از عکس‌های مناسب را در دستور کار خود قرار بدهید. چند نکته دربارهٔ چگونگی استفاده از عکس‌ها در سایت وجود دارد که بهتر است مد نظر قرار بدهید:

به‌صورت غیرقانونی از عکس‌ها استفاده نکنید: اگر وارد گوگل بشوید و پس از جست‌وجو، اولین عکسی را که مشاهده کردید برای مطلب‌تان انتخاب کنید، احتمالا به نتیجهٔ مطلوب دست نخواهید یافت. اگر خودتان توانایی فراهم کردن عکس برای مطالب‌تان را ندارید، می‌توانید از سایت‌های تخصصی این کار نظیر «Unsplash» استفاده کنید. سعی کنید تا حد امکان منبع عکسی را که از آن استفاده می‌کنید هم معرفی کنید.

از عکس‌های با کیفیت بالا استفاده کنید: عکس‌های زیبا می‌توانند الهام‌بخش افراد برای اقدام عملی باشند و از سوی دیگر، استفاده از عکس‌های بی‌کیفیت احتمال جلب‌توجه مشتری‌ها را پایین خواهد آورد. سعی کنید تا حد امکان از تصاویر باکیفیتی استفاده کنید که به برند یا کسب‌وکارتان مرتبط هستند و مورد توجه مخاطبین هدف‌تان قرار خواهند گرفت.

عکس‌هایتان را برای استفاده در سایت بهینه‌سازی کنید: اگر تجربهٔ چندانی در استفاده از عکس‌ها در سایت ندارید، این چند نکتهٔ مهم را برای شروع به خاطر داشته باشید: ابعاد عکس‌ها را به‌گونه‌ای انتخاب کنید که برای استفاده در سایت‌تان مناسب باشند؛ تا حدی که به کیفیت عکس‌ها لطمه‌ای وارد نشود، حجم آن‌ها را کمتر کنید (برای پایین آوردن زمان بارگذاری سایت)؛ به‌هنگام قرار دادن عکس‌ها در سایت از کلمات کلیدی مرتبط با متن در آن‌ها استفاده کنید.

برون‌سپاری کار تولید محتوا

اگر پس از مطالعهٔ مطالب یادشده هنوز هم دربارهٔ اینکه خودتان کار تولید محتوا را به عهده بگیرید، مردد هستید، می‌توانید کار تولید محتوایتان را برون‌سپاری کنید. سایت‌های مختلفی هستند که می‌توانید درخواست خود را در آن‌ها ثبت کنید و از میان نویسنده‌های فریلنسر آن‌ها کسانی را به خدمت بگیرید. پیش از آنکه اقدام به انجام این کار کنید، بهتر است از مزایا و معایب آن مطلع شوید:

مزایا:

  • انتخاب‌های متعددی پیش رو خواهید داشت و می‌توانید بسته به نیازها و صلاحدید خود اقدام به انتخاب نویسنده کنید؛
  • می‌توانید مشخصا کسی را به خدمت بگیرید که در نوشتن و ویراستاری مهارت دارد؛
  • دست‌تان برای مشخص کردن دستمزد کار باز است و می‌توانید آگهی استخدامی را با توجه به شرایط و نیازهایتان تنظیم کنید؛
  • زمانی که متخصصی را برای تولید محتوا به خدمت می‌گیرید، خودتان زمان بیشتری برای صرف وقت در دیگر بخش‌های کسب‌وکار خواهید داشت.

معایب:

  • زمانی که کار تولید محتوا و بازگو کردن داستان کسب‌وکارتان را به نویسنده‌ای از بیرون می‌سپارید که با کسب‌وکار شما آشنایی ندارد، احتمال این وجود دارد که لحن مورد نظرتان در متن نهایی حاصل نشود؛
  • ممکن است مجبور شوید متن نهایی را خودتان شخصا مورد بازبینی قرار بدهید و کم‌وکاستی‌های احتمالی آن را برطرف کنید؛
  • استخدام نویسنده در مقایسه با زمانی که خودتان کار تولید محتوا را انجام می‌دهید، هزینهٔ بیشتری به همراه خواهد داشت؛
  • اگر آماده شدن متن نهایی را از لحاظ زمانی محدود کرده باشید، آنگاه مجبور هستید به فرد دیگری اطمینان کنید و آماده شدن یا نشدن متن نهایی در موعد مقرر، دیگر به خودتان بستگی نخواهد داشت.

توصیه‌ای برای حرفه‌ای‌تر شدن نتیجهٔ کار: اگر قصد دارید کار تولید محتوا را به نویسندهٔ متخصص برون‌سپاری کنید، بهتر است با ارائهٔ اطلاعات کافی در مورد چگونگی شروع‌به‌کار کسب‌وکار، آنچه برای تولید محصولات الهام‌بخش‌تان بوده است و دیگر مسائل این‌چنینی، بینش کافی و لازم را در اختیار نویسنده قرار دهید. این بینش بر کیفیت متن نهایی تأثیرگذار خواهد بود.

نگاهی به آینده: تولید محتوا طی روند منظم

البته موضوع صحبت ما در این مقاله راه اندازی سایت است و هدف اصلی ما آشنا کردن شما با قدم‌های اولیه‌ای است که برای این منظور باید بردارید. تولید محتوا به صورت منظم مسئله‌ای نیست که در حال حاضر نگران آن باشید، اما بد نیست اگر از همین حالا بخشی از تمرکزتان را معطوف به این مسئله کنید (البته به عنوان پروژه‌ای که در آینده پیگیری خواهید کرد)، چراکه تولید محتوا طی روند منظم استراتژی بازاریابی محتوای بسیار خوبی است. دلایلی که باعث کارایی و اهمیت این استراتژی می‌شوند عبارت‌اند از:

  • میان شما و مشتری‌های قدیم و جدیدتان ارتباط نزدیک‌تری به وجود می‌آورد؛
  • شما را به عنوان کارفرمایی شایسته و لایق در حوزهٔ کاری‌تان معرفی می‌کند؛
  • می‌توانید با استفاده از محتوای محدودشده (به محتوایی گفته می‌شود که بازدیدکنندگان برای دسترسی به آن حتما باید فرم در نظر گرفته شده از سوی شما را پر کنند؛ فرمی که در آن معمولا آدرس ایمیل و دیگر اطلاعات تماس درخواست می‌شود؛ این محتواها معمولا حاوی ویدئو و عکس هم هستند) اقدام به گردآوری آدرس ایمیل بازدیدکنندگان خود کنید؛
  • می‌توانید اطلاعات مفیدی در اختیار دنبال‌کنندگان‌تان بگذارید و احتمال دارد، این اطلاعات توسط آن‌ها به اشتراک گذاشته شود؛
  • باعث بهبود سئوی سایت شما می‌شود.

نگاهی اجمالی به آنچه در این بخش مورد بررسی قرار دادیم

حالا دیگر برای قدم گذاشتن به مرحلهٔ بعدی کار راه اندازی سایت آماده هستید، اما پیش از آن و تا به این جای کار، باید مسائل زیر را مد نظر قرار داده باشید:

  • طرح کلی‌ای را که برای صفحه‌بندی سایت‌تان در نظر دارید مشخص کرده باشید؛
  • کار طراحی سایت را خودتان انجام خواهید داد یا این وظیفه را به دیگری محول می‌کنید؟
  • اگر خودتان این کار را انجام خواهید داد، راجع به چگونگی آن تصمیم بگیرید (استفاده از ابزار سایت‌ساز یا وردپرس)؛
  • اگر این وظیفه را به دیگری محول می‌کنید، بینش و اطلاعات کافی در مورد کسب‌وکارتان در اختیار او قرار دهید؛
  • اگر خودتان کار طراحی سایت را انجام می‌دهید، محتوای‌تان را هم بنویسید و در سایت قرار دهید.

مدت‌زمان لازم برای تولید محتوا: چند روز.

۴. کار فروش محصولات (یا عرضهٔ خدمات) را در سایت‌تان شروع کنید

فروش اینترنتی پس از راه اندازی سایت

چه در حال حاضر فروشگاهی برای فروش محصولات و عرضهٔ خدمات خود داشته باشید و چه کسب‌وکار نوپایی داشته باشید، در هر دو صورت، راه اندازی سایت و ورود به دنیای تجارت الکترونیک روشی عالی و کارآمد برای جذب مشتری‌های جدید خواهد بود. برای جذب مشتری‌های جدید به وسیلهٔ سایت‌تان انتخاب‌های متعددی پیش رو دارید. به خاطر داشته باشید که سایت تجارت الکترونیک، ابزار بسیار قدرتمندی برای افزایش سوددهی کسب‌وکار و دسترسی به مشتری‌های جدید است و باعث می‌شود برند شما و کسب‌وکارتان، در خاطر مشتری‌ها باقی بماند. برای آنکه بتوانید با استفاده از سایت تجارت الکترونیک‌تان مشتری‌های جدید پیدا کنید و امکان خریدهای مکرر از سوی آن‌ها را بیشتر کنید، المان‌های بخصوصی هستند که باید در سایت‌تان لحاظ کنید. در ادامه توضیحات بیشتری در این باره عنوان خواهد شد.

استفاده از عکس‌ها و توصیفات متقاعدکننده برای محصولات

قرار دادن عکسی از محصول به همراه قیمت آن به احتمال زیاد نتیجهٔ دلخواه را به همراه نخواهد داشت. توصیه می‌شود عکس‌های باکیفیت از محصولات خود بگیرید و در کنار آن توضیحات مختصر و مفیدی دربارهٔ ویژگی‌ها و مزایای مختلف محصولات‌تان در اختیار مشتری‌ها قرار بدهید. بهتر است به هنگام تهیهٔ عکس از محصولات‌تان به توصیه‌ها و نکات زیر توجه داشته باشید:

  • اگر برایتان مقدور است، از نورپردازی طبیعی (نور خورشید) برای گرفتن عکس استفاده کنید؛
  • از زوایای مختلف از محصول‌تان عکس بگیرید تا تمامی جزئیات آن مشاهده شود؛
  • بهتر است از ابزارهای مختلف عکاسی (سه‌پایه، فلش دوربین و…) استفاده کنید تا به بهترین شکل ممکن از محصول‌تان عکس بگیرید.

البته نیازی نیست هزینهٔ زیادی صرف خرید تجهیزات عکاسی و دوربین باکیفیت کنید. حتی با موبایل هوشمند هم می‌توانید عکس‌هایی بگیرید که باکیفیت و زیبا هستند. فقط به هنگام گرفتن عکس به پس‌زمینه‌ای که انتخاب می‌کنید، چگونگی نورپردازی و سلیقهٔ مخاطبین‌تان توجه داشته باشید.

پس از آنکه کار گرفتن عکس به پایان رسید، باید دربارهٔ محصول‌تان توضیحاتی ارائه کنید. به هنگام نوشتن این توضیحات از لحن مناسب استفاده کنید و سلیقهٔ مخاطبین را در نظر داشته باشید (این دو عامل در تدوین توضیحات، کلیدی و مهم هستند). به‌علاوه فهرستی هم باید تهیه کنید که ویژگی‌های محصول در آن درج شده باشد. البته نباید تنها به ذکر ویژگی‌ها (اندازه، رنگ، کیفیت و …) اکتفا کنید و در کنار آن توصیه می‌شود از مزایای محصول هم صحبت کنید. بسیاری از کسب‌وکارها از این مسئله غافل می‌شوند. سعی کنید به هنگام نوشتن، خریداران ایده‌آل خود را در نظر داشته باشید و به آن‌ها توضیح بدهید چرا به محصول شما نیاز دارند. برای نمونه اگر شمع‌های طبیعی می‌فروشید، علاوه بر توضیحاتی که دربارهٔ کیفیت شمع‌ها می‌دهید، این مسئله را هم عنوان کنید که مشتری‌ها با استفاده از آن‌ها می‌توانند فضایی زیبا و آرامش‌بخش به وجود بیاورند و به‌علاوه، از رایحهٔ دلپذیر آن لذت ببرند.

روش‌های پرداخت هزینهٔ محصولات

بسته به نوع سایتی که راه اندازی کرده‌اید، روش پرداخت هزینهٔ محصولات متفاوت خواهد بود. به هنگام مشخص کردن چگونگی روش پرداخت مشتری‌ها، حتما نکات زیر را به خاطر داشته باشید:

  • تا حد امکان انتخاب‌های مختلفی برای پرداخت در اختیار مشتری‌ها قرار بدهید؛
  • روش پرداخت را به گونه‌ای در نظر بگیرید که مشتری به‌سادگی بتواند خرید خود را نهایی کند و از این لحاظ، به دردسر نیفتد؛
  • حتما بخشی را لحاظ کنید که مشتری‌ها در آن بتوانند به هنگام پرداخت از کوپن‌ها و کدهای تخفیفی که از شما گرفته‌اند استفاده کنند.

فراموش نکنید اگر روند پرداخت هزینهٔ محصولات پیچیده یا دشوار باشد، بسیاری از مشتری‌ها خرید خود را نهایی نخواهند کرد، بنابراین کارشان را از این لحاظ ساده کنید و حتما انتخاب‌ها مختلفی برای پرداخت هزینهٔ محصولات در اختیارشان قرار بدهید (پرداخت از طریق درگاه‌های مختلف اینترنتی، پرداخت هزینه به هنگام تحویل محصول و …).

توصیه‌ای برای حرفه‌ای‌تر شدن نتیجهٔ کار: سعی کنید برای ایمنی سایت کسب‌وکار خود از پروتکل SSL استفاده کنید (SSL، مخفف عبارت انگلیسی Secure Sockets Layer، به فارسی لایهٔ سوکت‌های امن است و بین دریافت‌کنندهٔ سرویس و سرویس‌دهنده ارتباطی ایمن برقرار می‌کند) سعی کنید با حراست از اطلاعات شخصی مشتری‌های‌تان اعتمادشان را جلب کنید و به این صورت، امکان خریدهای آتی آن‌ها را بیشتر کنید.

ارسال محصول

اگر تمایل دارید سبدهای خرید رها شده را تا حد امکان کمتر کنید، حتما از سرویس‌های قابل‌اطمینان و کارآمد برای ارسال محصولات خود استفاده کنید. اگر هم بتوانید بابت ارسال محصول هزینه‌ای از مشتری دریافت نکنید، سود زیادی از این کار عایدتان خواهد شد. طبق نتایج تحقیقاتی که در این باره صورت گرفته است، از هر ده مشتری (مجموعا در میان ۱۴۰۰ مشتری که از آن‌ها نظرسنجی شد)، نه تای آن‌ها اولویت اول خود برای خرید را ارسال رایگان محصولات عنوان کرده بودند. می‌توانید به‌گونه‌ای هزینهٔ ارسال را در قیمت تمام‌شدهٔ محصول لحاظ کنید و به این صورت تعداد مشتری‌های‌تان را به‌طور قابل‌توجهی افزایش بدهید.

اگر امکان ارسال رایگان محصول را ندارید، روش‌هایی هستند که هزینهٔ ارسال را با توجه به وزن محصول و مسائل این چنینی حساب می‌کنند؛ می‌توانید از آن‌ها استفاده کنید. با وجود اینکه ارسال رایگان بهترین روش ممکن است، سعی کنید روشی که انتخاب می‌کنید مورد استقبال مشتری‌های‌تان قرار بگیرد.

شرایط و ضوابط

صرف نظر از اینکه چه محصولاتی می‌فروشید یا در چه حوزهٔ کاری‌ای فعالیت می‌کنید، باید صفحه‌ای از سایت‌تان را به شرایط و ضوابط اختصاص دهید. باید دربارهٔ چگونگی روند فعالیت‌ها در سایت‌تان اطلاعاتی در اختیار بازدیدکنندگان قرار بدهید؛ به این صورت حقوق شما و مشتری‌ها محفوظ خواهد ماند. ارائهٔ اطلاعات دقیق دربارهٔ شرایط و ضوابط یکی از بهترین روش‌ها برای جلب اعتماد مشتری‌ها است. از اطلاعاتی که در این خصوص باید ارائه کنید اطمینان ندارید؟ این اطلاعات بسته به حوزهٔ کاری‌تان می‌تواند متفاوت باشد، اما چند موضوع مشترک در میان حوزه‌های کاری مختلف وجود دارد که برای شروع می‌توانید در صفحهٔ مربوط به شرایط و ضوابط لحاظ کنید:

  • هزینه‌های اضافی و مالیات؛
  • مسائل مربوط به بازپرداخت و بازگشت محصول؛
  • سیاست‌های مربوط به ارسال محصول؛
  • قوانین مربوط به کپی‌رایت و مالکیت معنوی (مالکیت معنوی به حقوقی اشاره دارد که به اشخاص یا شرکت‌ها حق استفاده از فعالیت‌های فکری و ابتکاری را می‌دهد. این فعالیت‌ها قابل دادوستد هستند اما شیء مادی نیست‌اند)؛
  • رفع مسئولیت (مسائلی که شرکت شما در قبال آن مسئول نخواهد بود)؛
  • قوانین مربوط به لغو سفارش‌ها (برای نمونه اگر محصول مورد نظر مشتری طی تاریخ مقرر به او تحویل داده نشود، بتواند از دریافت محصول و پرداخت وجه آن خودداری کند).

تصدیق مشتری‌ها

هر مشتری‌ای که از محصول یا خدمات شما رضایت داشته باشد، فرصتی ایده‌آل برای تبلیغ خواهد بود. می‌توانید با استفاده از تصدیق و بازخورد مثبت این مشتری‌ها به دیگر خریداران بالقوهٔ خود ثابت کنید که محصول یا خدمات شما ارزش هزینه کردن را دارد. در واقع مشتری‌ها با عنوان کردن بازخوردهای‌شان سودی به دست نمی‌آورند و این مسئله ارزش این بازخوردها را دوچندان می‌کند و امکان جلب اعتماد خریداران دیگر به‌طور قابل‌توجهی بیشتر می‌شود. طبق نتایج تحقیقات انجام گرفته در این باره، ۸۸٪ مشتری‌ها برای کسب اطمینان از کیفیت محصولات و خدمات کسب‌وکارهای مختلف، به بازخوردها و نظرهای مشتری‌های دیگر استناد می‌کنند.

از جویا شدن نظر مشتری‌هایی که از شما خرید کرده‌اند واهمه‌ای نداشته باشید. برای این منظور هم می‌توانید از پرسش‌نامه استفاده کنید و هم می‌توانید به‌گونه‌ای پس از خرید به مشتری دسترسی پیدا کنید. فقط به خاطر داشته باشید که باید سؤالات‌تان را تا حد امکان به‌گونه‌ای تدوین کنید که مشتری طی جواب دادن به سؤال‌ها به این مسئله اشاره داشته باشد که محصول یا خدمات شما چگونه به برطرف کردن نیازش کمک کرده است. به‌علاوه، حتما مشتری‌ها را از این مسئله آگاه کنید که بازخوردها و نظرهای‌شان را به اشتراک خواهید گذاشت.

حال که مسائل اساسی مربوط به سایت تجارت الکترونیک را با یکدیگر مد نظر قرار دادیم، باید به فکر چگونگی کنار هم قرار دادن این مسائل باشیم تا سایت از کارایی و تأثیرگذاری لازم برخوردار باشد. به هنگام راه اندازی فروشگاه اینترنتی، ده المان مرتبط با طراحی هستند که باید مد نظر قرار بدهید. این ده المان عبارت‌اند از:

  1. فراخوان برای اقدام‌ها تا حد امکان واضح و دقیق باشند و موجبات مشغولیت بیشتر بازدیدکنندگان را فراهم کنند؛
  2. طراحی منظم و مرتب؛
  3. امکان دسترسی آسان به بخش‌های مختلف سایت؛
  4. روند وارسی ساده و قابل‌فهم؛
  5. صفحهٔ تماس با ما به منظور فراهم کردن دسترسی مشتری به شما؛
  6. استفاده از کاتالوگی که حاوی توضیحاتی دربارهٔ استفادهٔ آسان از محصولات باشد؛
  7. استفاده از رنگ‌ها و لوگوهایی که با برند همخوانی داشته باشند؛
  8. پاسخگو بودن و امکان استفادهٔ آسان به وسیلهٔ کاربران موبایل‌های هوشمند؛
  9. استفاده از فرم‌های ثبت‌نام به منظور حفظ مشتری‌ها و تکرار خرید از سوی آن‌ها؛
  10. قرار دادن لینک‌هایی که بازدیدکنندگان را به صفحات شما در شبکه‌های اجتماعی هدایت کنند.

نکاتی دربارهٔ استفاده از ووکامرس در کنار وردپرس

ووکامرس-راه اندازی سایت

وردپرس امکانات مختلفی در اختیار کاربرانش قرار می‌دهد که در این مقاله امکان صحبت دربارهٔ تمامی آن‌ها وجود ندارد، اما از آنجایی که در این بخش، تجارت الکترونیک را مد نظر قرار داده‌ایم، حتما باید کمی هم دربارهٔ ووکامرس صحبت کنیم که اهمیت بسزایی در پیشبرد مؤثر فعالیت‌ها دارد. ووکامرس پلاگین بسیار قدرتمندی است و امکان استفادهٔ همزمان آن با وردپرس وجود دارد (به‌شکلی مؤثر با وردپرس ادغام می‌شود). این پلاگین بیش از ۴۰۰ افزونه و امکانات مختلف دارد که می‌توانید بسته به نیازهای‌تان از آن‌ها بهره بگیرید. البته اگر پیش از این از ووکامرس استفاده نکرده‌اید و تجربهٔ کار با آن را ندارید، نیازی به استفاده از تمامی این افزونه‌ها ندارید. اولین قدم در استفاده از ووکامرس این است که نیازهای‌تان را محدود کنید. بهتر است پیش از هر چیز مسائل زیر را مد نظر قرار بدهید:

  • لیست محصولاتی که برای مشتری ارسال می‌شوند؛
  • روش‌های مختلف ارسال محصولات؛
  • ادغام با بازاریابی به وسیلهٔ ایمیل؛
  • مدیریت فهرست دارایی‌ها و موجودی انبار؛
  • کارکرد سبد خرید پیشرفته.

بیشتر امکانات موجود در ووکامرس دارای دورهٔ آزمایشی رایگان هستند. بهتر است چند تا از آن‌ها را امتحان کنید تا درک بهتری از شیوهٔ کارشان پیدا کنید. تا زمانی که ووکامرس را از میان پلاگین‌های موجود در وردپرس حذف نکنید، قابلیت استفاده از امکانات مختلف آن را خواهید داشت.

۷ افزونهٔ پراستفاده و محبوب ووکامرس

همان‌گونه که پیش‌تر عنوان شد، ووکامرس دارای افزونه‌هایی است که با استفاده از آن‌ها می‌توانید کارایی این پلاگین قدرتمند را بیشتر کنید. در ادامه تعدادی از افزونه‌های محبوب ووکامرس را معرفی خواهیم کرد. اگر تجربهٔ استفاده از ووکامرس را ندارید، برای شروع می‌توانید از افزونه‌های زیر استفاده کنید:

  1. افزونهٔ سبد خرید رها شده (Abandoned Cart Lite): هدف شما از راه‌ اندازی سایت تجارت الکترونیک در درجهٔ اول فروش محصولات است. با استفاده از این افزونهٔ کارآمد می‌توانید برای مشتری‌هایی که فرایند خرید خود را نهایی نکرده‌اند ایمیل ارسال کنید و به این شکل آن‌ها را مجددا تشویق به خرید کنید.
  2. افزونهٔ ورودی/خروجی محصول (Product Import Export): اگر فهرست بلندبالایی از محصولاتی که باید وارد شوند دارید، با استفاده از این افزونه می‌توانید به‌سادگی و به‌یک‌باره این کار را انجام دهید.
  3. افزونهٔ منوی سبد خرید (Menu Cart): با استفاده از این افزونه می‌توانید در هر صفحه از سایت سبد خرید کوچکی لحاظ کنید و به این صورت روند وارسی را ساده‌تر کنید و مشتری‌های‌تان را راضی نگه دارید.
  4. افزونهٔ فیلتر محصولات (Products Filter): این امکان را در اختیار مشتری‌های می‌گذارد که با استفاده از تگ‌ها، ویژگی‌های محصول، دسته‌بندی و …، محصولاتی را که در معرض دیدشان قرار می‌گیرد محدود کنند.
  5. افزونهٔ لیست علاقه‌مندی (YITH Wishlist): با استفاده از این افزونه مشتری‌های می‌توانند محصولات مورد علاقه‌شان را به لیستی که برای خود درست می‌کنند اضافه کنند. این افزونه تأثیر بسزایی بر افزایش نرخ تبدیل دارد.
  6. افزونهٔ مدیریت انبار (Stock Manager): با استفاده از این افزونه می‌توانید در یک صفحه تمامی اطلاعات مربوط به فهرست موجودی‌تان را ببینید و آن‌ها را مدیریت کنید.
  7. افزونهٔ چندزبانه کردن (Multilingual): اگر قصد راه اندازی سایت بین‌المللی دارید، حتما باید از این افزونه استفاده کنید. این افزونه امکان ترجمهٔ مطالب موجود در سایت‌تان را برای بازدیدکنندگان کشورهای دیگر فراهم می‌کند.

نگاهی اجمالی به آنچه در این بخش مورد بررسی قرار دادیم

طبق مطالبی که در این بخش عنوان شد، باید مسائل و نکات زیر را پس از راه اندازی سایت مد نظر قرار داده باشید:

  • استفاده از عکس و توضیحات مناسب برای معرفی محصولات؛
  • تصمیم‌گیری برای انتخاب شیوهٔ پرداخت هزینه و ارسال محصولات؛
  • لحاظ کردن بخش‌هایی برای شرایط و ضوابط و تصدیق مشتری‌ها؛
  • توجه به المان‌های مرتبط با طراحی سایت تجارت الکترونیک؛
  • آشنایی با بخش‌های بیشتری از وردپرس و استفاده از پلاگین ووکامرس.

مدت‌زمان لازم جهت لحاظ کردن ویژگی‌های لازم برای تجارت الکترونیک: چند روز.

۵. با استفاده از سئو کاری کنید تا دیگران بتوانند شما را پیدا کنند

سئو-راه اندازی سایت

حالا دیگر کار راه اندازی سایت شما به اتمام رسیده است و وارد مرحلهٔ بعدی می‌شوید و باید نام خود را در بازار فضای مجازی که امروزه به‌شدت رقابتی شده است مطرح کنید. در این مرحله از کار است که پای موتورهای جستجویی نظیر گوگل و بینگ به میان می‌آید. حضور در اینترنت با استفاده از راه اندازی سایت کافی نیست. در واقع اگر بخواهید به نتایج دلخواه دست پیدا کنید و کاربران بتوانند با کسب‌وکار اینترنتی شما آشنا شوند، باید اصول اولیهٔ بهینه‌سازی موتور جستجو (سئو) را هم در سایت‌تان پیاده کنید.

خبر خوب برای شما این است که شما یکی از مهمترین قدم‌ها برای مطرح کردن نام‌تان در اینترنت را با تولید محتوای باکیفیت برداشته‌اید و در بخش‌های پیشین همین مقاله، با هم نگاهی به این مسئله داشته‌ایم و اگر بادقت نکات مربوط به تولید محتوا را در کار خود لحاظ کرده باشید، در حال حاضر سایت‌تان محتوایی دارد که برای افرادی که در اینترنت جستجو می‌کنند جالب‌توجه خواهد بود و به مرور زمان با محصولات و خدمات شما آشنا خواهند شد. اگر به تولید محتوای باکیفیت ادامه بدهید، به مرور زمان سایت‌تان قابلیت جذب بازدیدکنندگان را پیدا خواهد کرد، بنابراین اهمیت این مسئله را دست‌کم نگیرید. اما بهتر است به موضوع اصلی این مرحله از کار، یعنی سئو بپردازیم.

سئو در حقیقت به زمانی اشاره دارد که پس از قرار گرفتن سایت‌تان در لیست موتورهای جستجویی نظیر گوگل، با افزایش ترافیک ورودی به سایت سعی بر بالا بردن رتبهٔ سایت خود در میان دیگر سایت‌های فهرست موتورهای جستجو دارید. صرف اکتفا به راه اندازی سایت برای جذب بازدیدکنندگان کافی نیست و پس از نهایی شدن کار طراحی سایت و به راه افتادن آن باید تدابیری در نظر بگیرید که موجب بالا رفتن رتبهٔ سایت شما و افزایش تعداد بازدیدکنندگان شوند. خوشبختانه برای این کار هم توصیه‌ها و نکاتی در نظر گرفته‌ایم که به کارتان خواهند آمد. با ما همراه باشید تا اطلاعات بیشتری در این باره در اختیارتان قرار دهیم.

سئو چگونه کار می‌کند؟

هدف اصلی از به‌کارگیری سئو این است که کسب‌وکارتان را به عنوان منبعی معتبر در اینترنت معرفی کنید. برای این منظور، باید درک بهتری از اصول اساسی و اولیهٔ سئو پیدا کنید تا بتوانید مخاطبین خود را به‌گونه‌ای مؤثرتر هدف قرار بدهید و رتبهٔ بالاتری در موتورهای جستجو به دست بیاورید. در ادامه با هم نگاهی به این اصول اساسی و اولیه خواهیم انداخت:

محتوای صفحه: پیش از این راجع به محتوا صحبت شد، اما اهمیت آن به اندازه‌ای هست که باز هم بر آن تأکید کنیم. اگر بتوانید با استفاده از محتوای باکیفیت و مناسب پاسخگوی سؤالات مخاطبین خود باشید، آنگاه سایت‌تان در نتایج جستجو رتبهٔ بالاتری خواهد داشت.

کلمات کلیدی: انتخاب کلمات کلیدی مناسب اهمیت بسزایی دارد. سعی کنید از عباراتی استفاده کنید که مربوط به کسب‌وکارتان هستند. در ادامه توضیحات بیشتری دربارهٔ کلمات کلیدی خواهیم داد.

لینک‌سازی: از بک‌لینک‌ها (زمانی که یک صفحهٔ اینترنتی به صفحهٔ سایت دیگری لینک می‌دهد، به آن بک‌لینک می‌گویند) گرفته تا لینک‌های داخلی (لینک داخلی به لینکی گفته می‌شود که بازدیدکننده را به صفحه‌ای دیگر از خودِ سایت ارجاع می‌دهد)، از قابلیت‌های مورد استفاده در لینک‌سازی هستند و حتما باید با استفاده از آن‌ها اطلاعاتی مرتبط و کاربردی در اختیار خوانندگان‌تان قرار بدهید.

بهینه‌سازی عکس‌ها: چگونگی استفاده از عکس‌ها در سئو مبحث گسترده‌ای دارد و در ادامه تا جایی که حجم مقاله اجازه بدهد در این باره توضیحاتی داده خواهد شد (تذکر: زمانی که می‌خواهید متن جایگزین عکس را قرار بدهید (ALT) از کلمهٔ کلیدی در آن استفاده کنید).

متا تگ: این تگ‌ها حاوی اطلاعات مرتبط با سایت شما هستند و این امکان را به موتورهای جستجو می‌دهند که توصیفی از سایت‌تان در نتایج جستجو ارائه کنند. در این باره هم توضیحات بیشتری در ادامهٔ مقاله داده خواهد شد.

مسیریابی سایت: هر چه کار موتورهای جستجو برای یافتن مسیری به سایت شما ساده‌تر باشد، رتبهٔ بهتری پیدا خواهید کرد. سعی کنید تا حد امکان تمامی لینک‌های خود را به‌روز کنید و کار مسیریابی را آسان کنید.

نقشهٔ سایت: همان‌گونه که از نام آن برمی‌آید، نقشهٔ سایت به نقشه یا فهرست راهنمایی از تمامی صفحات سایت شما گفته می‌شود و موتورهای جستجو به هنگام ورود به سایت‌تان از آن به عنوان راهنمای‌شان استفاده می‌کنند.

کلمات کلیدی

انتخاب کلمات کلیدی کار چندان دشواری نیست. تنها به هنگام استفاده از آن‌ها بهتر است چند نکته را به خاطر داشته باشید تا از رتبهٔ بهتری در فهرست موتورهای جستجو بهره‌مند شوید:

خود را به جای مشتری بگذارید و مانند او فکر کنید: می‌توانید ابزاری مانند برنامه‌ریز کلمهٔ کلیدی گوگل (یا گوگل کی‌ورد پلنر) را برای تحقیق دربارهٔ کلمات کلیدی‌ای که مخاطبین‌تان در جستجوهای‌شان استفاده خواهند کرد، به کار بگیرید.

جزئیات را مشخص کنید: اگر برای مثال کارتان فروش کفش است، استفاده از کلمهٔ کلیدی «کفش» چندان کارآمد نخواهد بود. بهتر است کلمات کلیدی مربوط به موقعیت مکانی، خدمات، محصولات، حوزهٔ کاری و… باشند. در واقع هرچه جزئیاتی که مشخص می‌کنید بیشتر باشند، به نتیجهٔ بهتری خواهید رسید.

از کلمات کلیدی به‌طور طبیعی استفاده کنید: دیگر دوران پر کردن متن از کلمات کلیدی برای جذب بازدیدکنندگان گذشته است. استفاده از کلمات کلیدی باید کاملا طبیعی باشد و نباید آن‌ها را به زور وارد متن کنید.

پس از آنکه تمامی نکات یادشده را مد نظر قرار دادید، سعی کنید هر کجا امکانش بود، به‌طور طبیعی از کلمات خود در عناوین و تیترها استفاده کنید (همینطور در نام عکس‌ها و متادیتا (متادیتا یا فراداده، به انگلیسی Metadata، داده‌ای است که حاوی اطلاعاتی دربارهٔ داده‌ای دیگر است و آن را تشریح می‌کند).

چگونگی بهینه‌سازی عکس‌ها

استفاده از عکس‌ها این فرصت را در اختیار شما می‌گذارد تا در کوتاه‌ترین زمان ممکن بخشی از داستان کسب‌وکارتان را بازگو کنید. پیش‌تر به اهمیت این مسئله اشاره‌ای شد که عکس‌ها حتما باید با حوزهٔ کاری‌تان همخوانی داشته باشند، باعث افزایش مشغولیت خوانندگان شوند و ارتباط خواننده را از لحاظ احساسی با متن قوی‌تر کنند. حالا باید از این مسئله کسب اطمینان کنید که عکس‌ها برای موتورهای جست‌وجو هم بهینه‌سازی شده باشند. برای این منظور به نکات زیر توجه داشته باشید:

  1. اسمی که برای عکس انتخاب می‌کنید حتما باید شامل کلمهٔ کلیدی مورد استفاده باشد. برای نمونه اگر متن‌تان دربارهٔ فروش «تی‌شرت آستین‌کوتاه یقه‌دار» است، برای اسم عکس از عبارت «تی‌شرت-آستین‌کوتاه-یقه‌دار» استفاده کنید. کلمات را با استفاده از خط پیوند از هم جدا کنید.
  2. متن جایگزینی (ALT) که برای عکس انتخاب می‌کنید باید شامل کلمهٔ کلیدی باشد. اگر مثال بالا را در نظر بگیریم، متن جایگزین‌مان این‌گونه خواهد بود: «تی‌شرت آستین‌کوتاه یقه‌دار». در متن جایگزین از خط پیوند استفاده نکنید.
  3. متن محتوا باید مرتبط با اسم انتخاب‌شده برای عکس باشد. موتورهای جستجو هر دو متن را بررسی می‌کنند تا از ارتباط میان‌شان کسب اطمینان کنند.

توصیه‌ای برای حرفه‌ای‌تر شدن نتیجهٔ کار: ابعاد عکس‌هایتان را کوچک‌تر کنید یا از ابزارهای فشرده‌سازی عکس استفاده کنید تا زمان بارگذاری صفحه کمتر شود. به‌علاوه دی پی آی (تعداد نقاط در طول یک اینچ) ۷۲ برای عکس مورد استفاده در سایت زیاد است.

استفاده از تگ

اگر بخواهید تعداد کاربرانی که سایت کسب‌وکارتان را در اینترنت و طی جستجوهای‌شان پیدا می‌کنند، بیشتر شود، نباید از اهمیت تگ‌ها غافل بشوید. در ادامه تگ‌هایی معرفی می‌شوند که بسیار مهم هستند و استفاده از آن‌ها باعث حاصل شدن رتبهٔ بهتر در موتورهای جستجو می‌شود:

تگ‌های عنوان (Title tags): این تگ‌ها توضیحاتی مختصر و مفید دربارهٔ محتویات صفحه در اختیار موتورهای جستجو و کاربران قرار می‌دهند و در دو جا قابل مشاهده هستند: در آدرس بار مرورگر و در نتایج جستجو.

تگ توضیحات متا (Meta disruption tags): با استفاده از این تگ کوتاه (نهایتا ۱۵۰ کلمه) می‌توانید توضیحاتی دربارهٔ محتوای صفحه‌ای ارائه کنید که کاربران با کلیک کردن بر روی لینک سایت‌تان آن را مشاهده خواهند کرد. تگ توضیحات متا باید حاوی کلمه یا کلمات کلیدی مطلب‌تان باشد و به‌گونه‌ای تدوین شود که خواننده را متقاعد به کلیک کردن بر روی لینک و خواندن مطلب اصلی کند.

تگ‌های تیتر (Header tags): منظور تیترهای داخلی است که در متن اصلی محتوا وجود دارند (تیتر ۱، تیتر ۲ و…). این تیترها هم باید تا جای ممکن حاوی کلمات کلیدی باشند. البته این تیترها در نتایج جست‌وجو نمایش داده نمی‌شوند، اما توجه خواننده را به ماهیت مطلب بیشتر می‌کند.

چگونه امکان استفاده از بک‌لینک‌ها را فراهم کنیم؟

استفاده از لینک‌های داخلی برای ارجاع دادن خوانندگان به مطالب مرتبط با موضوع اصلی در خود سایت کار ساده‌ای است، اما برای لینک‌های خارجی ماجرا از چه قرار است؟ در واقع چگونه می‌توانید این امکان را فراهم کنید که سایت‌های دیگر خوانندگان‌شان را به لینک سایت‌تان ارجاع بدهند (بک‌لینک)؟ استراتژی‌های مختلفی برای این منظور (گردآوری بک‌لینک) وجود دارد، اما برای شروع کار می‌توانید از سه استراتژی زیر استفاده کنید:

  1. به عنوان مهمان در سایت‌های دیگر مطلب بنویسید: شما، در مقام هدایت‌گر اصلی کسب‌وکار، دانش و تجربه‌ای دربارهٔ حوزهٔ کاری‌تان دارید که می‌توانید با دیگران به اشتراک بگذارید. می‌توانید این اطلاعات را در اختیار دیگر کسب‌وکارهای اینترنتی مرتبط با حوزهٔ کاری‌تان بگذارید (با نوشتن مطلب به عنوان مهمان در سایت‌های آن‌ها) و در ازای آن، این موقعیت را برای خود به وجود بیاورید که از لینک‌های سایت خودتان در این مطالبی که می‌نویسید استفاده کنید.
  2. با اشخاص تأثیرگذار تماس بگیرید: می‌توانید از اشخاص تأثیرگذار (به افراد شناخته‌شده و توانایی اشاره دارد که دنبال‌کنندگان زیادی دارند) بخواهید نظرشان دربارهٔ محصولات و کسب‌وکارتان را به‌اشتراک بگذارند. این روش برای به وجود آوردن بک‌لینک‌ها بسیار کارآمد و عالی است. این اشخاص در حال حاضر دنبال‌کنندگانی دارند که مورد اطمینان‌شان هستند و بازخورد مثبت‌شان دربارهٔ شما و کسب‌وکارتان بسیار مفید خواهد بود.
  3. راجع به کیفیت محصولات کسب‌وکارهای دیگر مطلب بنویسید و به بازدیدکنندگان خود توصیه کنید از سایت‌های آن‌ها دیدن کنند: معمولا کسب‌وکارهای دیگر در ازای این لطفی که به آن‌ها می‌کنید، لینک سایت‌تان را در بعضی از مطالب‌شان لحاظ می‌کنند. به‌سادگی می‌توانید دربارهٔ محصولات و خدماتی که دوست دارید مطلب بنویسید. پاداش شما در ازای نوشتن این مطالب قرار گرفتن لینک سایت‌تان در مطالب سایت‌های دیگر خواهد بود.

سئوی محلی

سئوی محلی (Local SEO) روشی است بسیار عالی برای افزایش ترافیک ورودی به سایت، بخصوص اگر صاحب فروشگاهی غیراینترنتی هم باشید. اهمیت این مسئله باعث شده است تا مقالات و منابع اطلاعاتی بسیاری در مورد آن نوشته شود. توصیه می‌شود با استفاده از این منابع دربارهٔ سئوی محلی بیشتر تحقیق کنید. در این مقاله تنها به ذکر چند نکته در این مورد اکتفا می‌شود:

  • در گوگل اقدام به ساخت پروفایل کسب‌وکار من (Google My Business) کنید؛
  • تمامی اطلاعاتی که از شما درخواست می‌شود را درج کنید؛
  • ساعات کسب‌وکارتان را طی روندی منظم به‌روز کنید؛
  • موقعیت جغرافیایی (محل) کسب‌وکارتان را مشخص و تأیید کنید؛
  • بازبینی‌های دریافتی را مدیریت کنید و پاسخگوی آن‌ها باشید؛
  • با قرار دادن عکس‌هایی از کسب‌وکارتان توجه بیشتری به خود جلب کنید؛
  • دیگر خدمات اینترنتی موجود دربارهٔ نقشه و فهرست‌های راهنما را هم بررسی کنید.

تبلیغات هزینه‌بر

حالا که کار راه اندازی سایت شما به پایان رسیده است، می‌توانید با استفاده از تبلیغات هزینه‌بر گام بلندی برای معرفی بیشتر و بهتر کسب‌وکارتان بردارید. طبق پیش‌بینی‌های صورت گرفته در این باره، هزینه‌های در نظر گرفته شده برای تبلیغات دیجیتالی طی سال‌های آتی رشدی دو رقمی خواهد داشت (طبق این پیش‌بینی‌ها این رقم از ۸۳ میلیون دلار در سال ۲۰۱۷، به ۱۲۹ میلیون دلار در سال ۲۰۲۱ خواهد رسید). این رقم کمی نیست و یکی از نشانه‌های اهمیت تبلیغات هزینه‌بر در دنیای کسب وکار امروزی است. پیش از هر چیز بهتر است بدانیم اساسا تبلیغات هزینه‌بر چیست؟ تبلیغات هزینه‌بر به هر نوع تبلیغاتی اشاره دارد که طی آن باید بابت فضایی که به نمایش اطلاعات مرتبط با کسب‌وکارتان اختصاص داده می‌شود، هزینه‌ای پرداخت کنید.

محل نمایش تبلیغات هزینه‌بر بسته به برخی عوامل ممکن است متفاوت باشد، اما به‌طور کلی این تبلیغات پیش از تبلیغات رایگان به نمایش درمی‌آیند و محل‌های مهم‌تر به آن‌ها اختصاص داده می‌شود. برای نمونه زمانی که در گوگل به دنبال محصول یا خدماتی بخصوص جستجو می‌کنید، در نتایج جستجو چند لینک اولیه با مربع سبز رنگ کوچکی در کنارشان نمایش داده می‌شوند. در این مربع‌ها کلمهٔ «Ad» درج شده است. این لینک‌ها در واقع متعلق به سایت‌هایی است که از خدمات تبلیغات هزینه‌بر گوگل استفاده کرده‌اند، به همین خاطر لینک سایت‌شان پیش از سایر نتایج و بالاتر از آن‌ها نشان داده می‌شود. دو نوع تبلیغات هزینه‌بر وجود دارند که محبوب‌تر هستند و استفاده از آن‌ها رایج‌تر است: تبلیغات کلیکی (یا پرداخت به ازای کلیک، به اختصار PPC) و پرداخت به ازای هر هزار نمایش (به اختصار CPM).

محاسبهٔ هزینهٔ تبلیغات کلیکی همان‌گونه که از نام آن برمی‌آید به ازای کلیک‌هایی است که بر روی لینک تبلیغ می‌شود. ارزش کلمات کلیدی یا تعداد دفعات نمایش سایت در موتورهای جستجو هم در محاسبهٔ هزینهٔ نهایی این نوع از تبلیغات تأثیرگذار هستند. محاسبهٔ هزینه تبلیغات پرداخت به ازای هر هزار نمایش در سوی دیگر با استفاده از نرخ ثابتی صورت می‌گیرد که برای آن مشخص می‌شود (برای هر هزار باری که تبلیغ نمایش داده می‌شود) و فرقی نمی‌کند تعداد کلیک‌های صورت گرفته بر روی لینک تبلیغ چقدر باشد.

مقایسهٔ تبلیغات کلیکی با تبلیغات پرداخت به ازای هر هزار نمایش

هم تبلیغات کلیکی و هم تبلیغات پرداخت به ازای هر هزار نمایش می‌توانند شما را به دست‌یابی به نتایج مطلوب هدایت کنند. تنها باید معایب و مزایای هر یک از این دو نوع تبلیغات هزینه‌بر را بدانید و بر اساس نیازها و صلاحدید خود از میان‌شان یکی را انتخاب کنید:

مزایای تبلیغات کلیکی (PPC):
  • امکان پیگیری اثربخشی فعالیت‌ها با استفاده از آن ساده است؛
  • محاسبهٔ هزینه تنها بابت کلیک‌هایی است که بر روی لینک تبلیغ‌تان می‌شود؛
  • هر زمان بخواهید امکان آن را دارید تا هزینهٔ پرداختی بابت تبلیغات را با توجه به بودجه‌تان تعدیل کنید.
معایب تبلیغات کلیکی (PPC):
  • زمانی که در حال رقابت با دیگر کسب‌وکارهای حوزهٔ کاری‌تان هستید، امکان افزایش هزینهٔ تبلیغات به مرور زمان وجود خواهد داشت؛
  • هر کلیک لزوما برای شما سودآوری نخواهد داشت (ممکن است بازدیدکننده بدون خرید سایت‌تان را ترک کند)؛
  • پیگیری نرخ افزایش تبدیل با استفاده از تبلیغات کلیکی دشوار است.
مزایای تبلیغات پرداخت به ازای هر هزار نمایش (CPM):
  • هزینهٔ تمام‌شدهٔ کمتری برای‌تان دارد؛
  • سرمایه‌گذاری برای آن ساده‌تر است، چراکه پیش از شروع‌به‌کار هزینهٔ تبلیغات مشخص می‌شود؛
  • از قبل ضمانت می‌شود که تعداد نمایش‌هایی که بابت‌شان پرداخت می‌کنید به شما نشان داده شود.
معایب تبلیغات پرداخت به ازای هر هزار نمایش (CPM):
  • محاسبهٔ هزینه با تعداد کلیک ارتباطی ندارد؛ به این معنا که اگر کسی بر روی لینک تبلیغ‌تان کلیک نکند هم باید هزینه‌ای پرداخت کنید؛
  • امکان بی‌توجهی بازدیدکنندگان به تبلیغات بنری زیاد است؛
  • مسدودکننده‌های تبلیغات (یا اد بلاکرز، به انگلیسی Ad Blockers، افزونه‌هایی هستند که با استفاده از آن‌ها می‌توان از نمایش برخی تبلیغات جلوگیری کرد) می‌توانند تعداد دفعات نمایش سایت در موتورهای جستجو را به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای کاهش بدهند.

چند روش مختلف وجود دارد که می‌توانید برای تبلیغات کسب‌وکارتان مورد استفاده قرار بدهید، بنابراین پیش از انتخاب از میان آن‌ها خوب تحقیق کنید. می‌توانید پیش از انتخاب روش تبلیغات چند کمپین راه اندازی کنید و روش‌های مختلف را امتحان کنید و از میان آن‌ها بهترین‌شان را انتخاب کنید.

نگاهی اجمالی به آنچه در این بخش مورد بررسی قرار دادیم

استفادهٔ بهینه و مناسب از سئو از مهمترین وظایفی است که به عهده دارید. طبق مطالب عنوان شده در این بخش باید مسائل زیر را مد نظر قرار داده باشید:

  • استفادهٔ مناسب از کلمات کلیدی؛
  • استفاده از روش‌هایی به منظور دریافت بک‌لینک؛
  • بهینه‌سازی عکس‌ها؛
  • منظم کردن تگ‌ها؛
  • مد نظر قرار دادن سئوی محلی؛
  • مد نظر قرار دادن تبلیغات هزینه‌بر.

زمان مورد نیاز برای برنامه‌ریزی به منظور افزایش ترافیک ورودی به سایت: ۳-۵ ساعت برای فعالیت‌های اولیه، پس از آن به‌صورت مداوم.

قدم‌های آتی

قدم‌های آتی-راه اندازی سایت

حالا دیگر قدم‌های اولیه و مهم برای راه اندازی سایت را برداشته‌اید، اما این پایان ماجرا نیست و برای موفقیت دائم و بیشتر کسب‌وکارتان فعالیت‌های زیادی هستند که می‌توانید بهبودشان بدهید. در ادامه نگاهی گذرا به برخی از این فعالیت‌ها خواهیم داشت:

ایمیلی مختص به کسب‌وکارتان بسازید

حتما باید آدرس ایمیل تخصصی‌ای داشته باشید که با نام برند یا کسب‌وکارتان همخوانی داشته باشد. ایمیلی این‌چنینی باعث جلب اعتماد بیشتر بازدیدکنندگان می‌شود و نشانگر این مسئله است که شما در پیگیری فعالیت‌های کسب‌وکارتان جدیت دارید.

سعی کنید با بازاریابی ایمیل بیشتر آشنا شوید

هنوز هم استفاده از ایمیل به عنوان مقرون‌به‌صرفه‌ترین روش بازاریابی شناخته می‌شود. نرخ بازگشت سرمایهٔ حاصل از بازاریابی ایمیل به‌اندازه‌ای هست که ارزش وقت گذاشتن برای درست کردن خبرنامه را داشته باشد. اگر کمپین کارآمدی برای بازاریابی ایمیل خود راه اندازی کنید، می‌توانید دنبال‌کنندگان‌تان را از فعالیت‌هایتان آگاه کنید و باعث معرفی بهتر و بیشتر محصولات شوید.

به بازاریابی در شبکه‌های اجتماعی هم توجه داشته باشید

در حال حاضر شبکه‌های اجتماعی از اهمیت بسزایی برخوردارند و اگر در یکی از این شبکه‌ها نظیر فیسبوک، اینستاگرام، توئیتر و … حساب کاربری نداشته باشید، به مشکل برخواهید خورد. برقراری روابط با دیگران برای کسب‌وکاتان اهمیتی کلیدی دارد. حتی اگر صاحب کسب‌وکار کوچکی باشید، این شبکه‌های اجتماعی موقعیت‌های بسیاری در اختیار شما می‌گذارند که با استفاده از آن‌ها می‌توانید مشغولیت دنبال‌کنندگان‌تان را بیشتر کنید و باعث شناخته‌شدن بیشتر برندتان شوید.

تولید محتوا طی روندی منظم را مد نظر قرار بدهید

در بخش‌های پیشین مقاله در این باره توضیحاتی ارائه شد، اما اهمیت آن به اندازه‌ای هست که بار دیگر به آن اشاره‌ای داشته باشیم. تولید محتوا طی روندی منظم برای سئوی سایت فوق‌العاده کارآمد است و می‌توانید با استفاده از آن خود را به عنوان کارفرمایی شایسته و لایق در حوزهٔ کاری‌تان معرفی کنید.

تحلیلگرهای گوگل و آزمایش کردن کارایی سایت

همیشه جا برای پیشرفت وجود دارد. از تحلیلگرهای گوگل و دیگر ابزارهای مرتبط با آزمایش کارایی سایت استفاده کنید و ببینید در کدام بخش‌ها نتیجهٔ بهتری کسب کرده‌اید (و کدام بخش‌ها کارایی لازم را نداشته‌اند). پس از آن به فکر گسترش فعالیت‌های کارآمدتان باشید.

امنیت اینترنتی

حالا که کار راه اندازی سایت شما به اتمام رسیده است، باید به فکر محافظت از آن باشید. توصیه می‌شود برای این منظور پروتکل اس اس ال تهیه کنید و با استفاده از آن از اطلاعات شخصی مشتری‌های‌تان حراست کنید (به‌علاوه این کار رتبهٔ سایت شما در موتورهای جست‌وجو را هم بهتر خواهد کرد). پس از آن هم باید به فکر محافظت از سایت‌تان در برابر بدافزارها، ویروس‌ها، هکرها و… باشید. سرمایه‌گذاری برای افزایش ایمنی سایت هم اقدام بسیار مهمی است که به توجه شما نیاز دارد.


در ادامه بخوانید: آشنایی با مدل های کسب و کار اینترنتی

یک سیستم فروش حرفه‌ای و منسجم طراحی و پیاده‌سازی کنید و فروش خود را به طور چشم‌گیری افزایش دهید

منبع godaddy

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

۱ دیدگاه
  1. محمدرضا می‌گوید

    بد نیست تو این مقاله سایت سازهای ایرانی رو هم اسم میبردید