خبر بیماری ترانه علیدوستی در سال ۱۴۰۲ شوک بزرگی برای سینمای ایران بود. وقتی اعلام شد ستاره سینمای ایران به بیماری نادر و سختی مبتلا شده، شایعات زیادی شکل گرفت؛ از سرطان تا بیماریهای ناشناخته. اما در نهایت مشخص شد او درگیر «سندرم درس» (DRESS) شده است؛ یک واکنش دارویی خطرناک اما قابل درمان. خوشبختانه این بازیگر پس از گذراندن یک دوره سخت درمانی بهبود یافت، اما سوال اصلی باقی ماند: این بیماری مرموز چیست که میتواند یک حساسیت دارویی ساده را به یک خطر مرگبار تبدیل کند؟ در این مقاله دقیقاً بررسی میکنیم که سندرم درس چیست، چه علائمی دارد و چطور باید مراقب آن باشیم.
🚑
سندرم درس (DRESS) در یک نگاه
خلاصه وضعیت بیماری و علائم
- 🦠 ماهیت:
واکنش شدید و نادر سیستم ایمنی بدن به برخی داروها - 💊 علت اصلی:
مصرف داروهای ضدتشنج، آنتیبیوتیکها و برخی مسکنها - ⚠️ علائم مهم:
تب بالا، بثورات پوستی گسترده، تورم صورت و غدد لنفاوی - 🎬 چهره معروف:
ترانه علیدوستی (که خوشبختانه روند درمان را طی کرده و بهبود یافت) - ⏳ زمان بروز:
معمولاً با تاخیر طولانی (۲ تا ۶ هفته بعد از شروع دارو)
سندرم درس (DRESS) چیست؟
سندرم درس (DRESS مخفف عبارت لاتین «واکنش دارویی با ائوزینوفیلی و علائم سیستمیک» است) که سندرم حساسیت بیش از حد به دارو هم نامیده میشود، نوعی واکنش شدید بدن به برخی از داروهاست.
پزشکان متخصص این نوع حساسیت را نوع چهارم واکنشهای حساسیتی شدید دارویی میدانند. در واقع این سندرم پوست و اندامهای دیگر را درگیر میکند و نرخ مرگومیر آن حدود ۱۰درصد است.
بیماری سندرم درس بسیار نادر است و معمولا از هر هزار تا دههزار نفر فقط یک نفر به این سندرم مبتلا میشود. این بیماری معمولا ۲ تا ۶ هفته پس از قرارگرفتن فرد در معرض دارویی که به آن حساسیت دارد شروع میشود.
علل ابتلا به سندرم درس
سندرم درس نوعی واکنش حساسیتی شدید تأخیری لنفوسیتهای تی (T) به برخی داروهاست. در واقع سیستم ایمنی بدن به دارویی خاص بیش از حد واکنش نشان میدهد و لنفوسیتهای تی فعال میشوند و سیتوکین ترشح میکنند. داروهای بسیاری وجود دارند که موجب بروز سندرم درس میشوند از جمله:
- داروهای ضدتشنج؛
- داروهای ضدویروس؛
- آنتیبیوتیکها؛
- آلوپورینول (زیلوپریم)؛
- مکزیلتین (مکسیتیل)؛
- داروهای تثبیتکننده خلقوخو و ضدافسردگیها؛
- عوامل بیولوژیکی.
طبق شواهد، عوامل دیگری هم در ایجاد سندرم درس نقش دارند از جمله:
- نقش ژنتیک در ابتلا به سندرم درس؛
- ناتوانی کبد در سوختوساز برخی از داروهای خاص؛
- فعالشدن دوباره ویروسهای خاص مانند ویروس اپشتین-بار (EBV) یا ویروس هرپس انسانی ۶ (HHV6).
✨
آخرین وضعیت سلامتی ترانه علیدوستی
✅ بهبود کامل
بسیاری از کاربران هنوز نگران وضعیت سلامتی ترانه علیدوستی هستند. باید بدانید که سندرم درس (DRESS) با وجود خطرناک بودن، در صورت تشخیص بهموقع و قطع دارو، کاملاً قابل کنترل است.
ترانه علیدوستی پس از بستری شدن و دریافت درمانهای کورتونی و مراقبتی، خوشبختانه بهبود کامل پیدا کرد و به فعالیتهای معمول خود بازگشت. این ماجرا یادآوری مهمی بود که نباید هیچ حساسیت پوستیای را (بهخصوص بعد از مصرف داروی جدید) ساده گرفت.
علائم سندرم درس
برخی از افراد ممکن است سندرم درس را نوعی واکنش چندسیستمی به دارویی خاص بدانند، زیرا سندرم درس سبب بروز علائم متفاوتی میشود. در واقع سندرم درس وقتی رخ میدهد که تعداد ائوزینوفیلهای گلبولهای سفید خون بهشدت افزایش مییابد و علائم معمولا گسترده و متفاوتی بروز میکنند. دقیقا به همین دلیل است که نام سندرم درس را واکنش دارویی با ائوزینوفیلی و علائم سیستمیک گذاشتهاند.
علائم معمولا پس از چند روز یا ۲ تا ۶ هفته بعد از قرارگرفتن در معرض دارو بروز میکنند. بعضی از علائم خاص سندرم درس عبارتاند از:
- تب؛
- بثورات پوستی یا جوش؛
- ائوزینوفیلی؛
- لنفوسیتوز آتیپیک؛
- تورم غدد لنفاوی؛
- التهاب اندام های داخلی.
تشخیص سندرم درس
سندرم درس به شکلهای مختلفی بروز میکند و علائم آن گاهی شبیه بیماریهای دیگر مانند سلولیت، هپاتیت، لوپوس اریتماتوس سیستمیک است و به همین دلیل احتمال تشخیص اشتباه این بیماری وجود دارد. با مشاهده علائم زیر میتوان گفت که بیمار به سندرم درس مبتلا شده است:
- سابقه بستریشدن در بیمارستان؛
- راش پوستی حاد؛
- واکنش حساسیتی مرتبط با دارو؛
- تب بیشتر از ۳۸ درجه سانتیگراد؛
- بزرگشدن غدد لنفاوی حداقل در دو نقطه از بدن؛
- درگیری حداقل یکی از اندامهای داخلی؛
- ناهنجاری در شمارش سلولهای خونی.
| ویژگی | ✅ حساسیت دارویی ساده | ⛔ سندرم درس (DRESS) |
|---|---|---|
| زمان شروع | بلافاصله یا چند ساعت بعد از مصرف | تاخیر طولانی (۲ تا ۶ هفته بعد) |
| علائم پوستی | کهیر، خارش محدود | قرمزی وسیع، تورم صورت، پوستریزی |
| تب | معمولاً ندارد یا خفیف | تب بالا (بالای ۳۸ درجه) و مداوم |
| درگیری داخلی | ندارد | بله (کبد، کلیه، ریه درگیر میشوند) |
| خطر مرگ | بسیار نادر | حدود ۱۰ درصد (نیاز به بستری فوری) |
درمان سندرم درس
بیماری ترانه علیدوستی، نام این سندرم را سر زبانها انداخت اما باید بدانید که هشیاری و تشخیص زودهنگام و قطع فوری دارو از مهمترین عوامل درمان این سندرم حساسیت دارویی است. این روش ممکن است برای رفع علائم و هرگونه ناهنجاریهای خونی و همچنین پیشگیری از پیشرفت بیماری کافی باشد.
پس از این مرحله، درمان بیشتر حالت حمایتی دارد و بیماری مهار و علائم تسکین داده میشود. مواردی که برای مهار این بیماری انجام میشوند عبارتاند از:
- مصرف مایعات؛
- تنظیم دمای بدن؛
- تغذیه مناسب؛
- مراقبت از زخم و مهار عفونت.
سایر اقدامات مراقبتی بستگی به اندامهایی دارد که گرفتار علائم سندرم درس شدهاند.
پرکاربردترین داروی درمان این بیماری کورتیکواستروئیدهای سیستمیک هستند. بااینحال هنوز در خصوص مقدار و زمان مصرف این دارو اتفاقنظر وجود ندارد.
محققان در تحقیقی که سال ۲۰۱۴ انجام دادند، دریافتند کورتیکواستروئیدهای سیستمیک برای مهار این بیماری در مراحل اولیه بروز سندرم ایدئالاند. البته ۴ سال بعد در سال ۲۰۱۸، مشخص شد ترکیبی از پالستراپی کورتیکواستروئیدی و کورتیکواستروئیدهای خوراکی درمانی موثرتر برای این بیماری است. از دیگر درمانهای مناسب بیماری سندرم درس میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- مصرف سرکوبکنندههای سیستم ایمنی مانند سیکلوسپورین؛
- کورتیکواستروئیدهای موضعی برای تسکین بثورات پوستی؛
- ایمونوگلوبولین داخل وریدی؛
- پلاسمافرزیس.
راهنمای جامع سندرم دِرِس (DRESS)
حساسیت شدید دارویی؛ بیماری که نام ترانه علیدوستی آن را سر زبانها انداخت.
مهمترین و فوریترین اقدام درمانی
تشخیص زودهنگام و قطع فوری داروی مشکوک، حیاتیترین عامل در کنترل بیماری و جلوگیری از پیشرفت آن است.
بهبود و پیشگیری سندرم درس
طبق برخی از تحقیقات، دوره درمان و بهبود بیشتر افراد مبتلا به سندرم درس کمی طولانی است و ممکن است این بیماری بارها عود کند یا حتی فرد مبتلا گرفتار عوارض خودایمنی شود. بااینحال بررسیهای دیگر حاکی از این بودهاند برای پیشگیری از عود دوباره این بیماری یا ایجاد بیماریهای خودایمنی مصرف کورتیکواستروئید باید بهتدریج کاهش یابد.
افرادی که به سندرم درس مبتلا میشوند، باید از دارویی که موجب این نوع واکنش شدید حساسیتی شده است، پرهیز کنند و اگر بهدلیلی پزشک آن دارو را برای آنها تجویز کرد، درمان جایگزین بخواهند.
دانشمندان هنوز در حال بررسی و یافتن راهکارهایی برای پیشگیری یا کاهش احتمال بروز این واکنشهای حساسیتی شدیدند.
سوالات متداول درباره سندرم درس
۱. آیا سندرم درس واگیردار است؟
خیر. این بیماری یک واکنش خودایمنی و حساسیتی داخلی است و به هیچ وجه از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود.
۲. آیا این بیماری نوعی سرطان است؟
خیر. سندرم درس سرطان نیست، اما اگر درمان نشود میتواند به اندامهای حیاتی مثل کبد و کلیه آسیب جدی بزند که خطرناک است.
۳. کدام داروها بیشتر باعث این سندرم میشوند؟
داروهای ضدتشنج (مثل کاربامازپین)، برخی آنتیبیوتیکها و داروهای نقرس (مثل آلوپورینول) از شایعترین عوامل ایجاد این سندرم هستند.
کلام آخر
سندرم درس که این روزها با پخششدن خبر بیماری ترانه علیدوستی توجه افراد را جلب کرده، سندرمی پیچیده و گاهی مرگبار است و فرد مبتلا باید تحت درمان اورژانسی قرار بگیرد. تشخیص و اقدام به درمان سریع برای توقف پیشرفت این بیماری و پیشگیری از صدمات بیشتر به بدن و حتی مرگ ضروری و مهم است.
آیا تابهحال نام این سندرم را شنیده بودید؟ اگر اطلاعات بیشتر یا تجربهای شخصی در خصوص این بیماری دارید، لطفا تجربهتان را به اشتراک بگذارید تا مخاطبان این مقاله با این سندرم آشنایی بیشتری پیدا کنند.
