مرجع فیلم آموزشی و مقالات آموزشی برای موفقیت و پیشرفت

چرا گاهی صبح‌ها خسته از خواب بیدار می‌شویم؟

12

صبح شده و ساعت زنگ‌دار به صدا درآمده است، اما شما هنوز خواب‌آلوده‌اید. چرا؟ خواب‌آلوده بودن بعد از هشت ساعت خواب، طبیعی به‌ نظر نمی‌رسد. آیا نباید پس از بیدار شدن از خواب قبراق و سرحال باشیم؟ نه! تعجب نکنید. روش‌های زیادی برای توضیح علتِ خواب‌آلودگی صبحگاهی وجود دارند، البته با این فرض که شما دچار حمله‌ی خواب یا وقفه‌ی تنفسی در خواب نباشید. در این مقاله اطلاعاتی درباره‌ی اهمیت خواب و عواقب کمبود آن در اختیار شما می‌گذاریم.


حتما بخوانید: بررسی دلایل بی خوابی؛ ۱۵ دلیلی که می‌تواند خواب را از چشمان‌ ما برباید

پاسخ علم زیست‌شناسی عصبی به این پرسش

چند ساعتِ‌ پایانیِ خواب شبانه‌ی ما در مرحله‌ی خوابREM (حرکات سریع چشم) می‌گذرد که در این مرحله رؤیا می‌بینیم. مغز ما هنگام رؤیا دیدن بسیار فعال است و مقادیر زیادی از مولکول‌های ATP را که حامل انرژی هستند مصرف می‌کند. حرف «A» مخففِ Adenosine (آدنوزین) است. تولید و رهاسازی آدنوزین در مغز ما با سوخت‌وساز بدن‌مان هنگام خواب مرتبط است و رابطه‌ی مستقیمی بین سطح آدنوزین در مغز و احساس خواب‌آلودگی وجود دارد. چرا؟ آدنوزین یک انتقال‌دهنده‌ی عصبی است که جلوی فعالیت نورون‌های مسئولِ بیدار کردن ما را می‌گیرد. ما به‌‌خاطر باقیمانده‌ی آدنوزین که هنگام رؤیا دیدن در مغزمان جمع شده‌، با حالت خواب‌آلودگی بیدار می‌شویم.

آیا دیشب دیر خوابیدید؟

خواب آلودگی و خستگی هنگام صبح - آیا دیشب دیر خوابیدید؟

کسانی که ترجیح می‌دهند تا دیروقت بیرون از خانه باشند، معمولا دیر می‌خوابند و دیر از خواب بیدار می‌شوند و بعدازظهر یا شب به‌لحاظ ذهنی و جسمی عملکرد بهتری دارند. این افراد در مقایسه با سحرخیزها، بسیار بیشتر در معرض اضطراب‌ های مربوط به خواب، اختلال کارایی فرد در طول روز و کیفیت پایین خواب هستند. موضوع نگران‌کننده‌تر این است که در اشخاص سالم و جوان، بین دیر خوابیدن و کوچک شدن هیپوکامپ ارتباط وجود دارد. کوچک شدن هیپوکامپ نیز با تضعیف حافظه و تواناییِ یادگیری مرتبط است.

آیا دیشب با شکم خالی خوابیدید؟

شانسِ خوب خوابیدن خود را می‌توانید با نوع غذایی که قبل از خواب می‌خورید بالا ببرید. محققان در تحقیقی که به‌تازگی انجام شد دریافتند که خوردن خوراکی‌های شیرین می‌تواند سبب خواب‌ آلودگی شود. افزایش سطح قند خون، فعالیت نورون‌های محرک خواب را افزایش می‌دهد. این نورون‌ها در نقطه‌ای از مغز زندگی می‌کنند که فاقد سدّ خونی-مغزی است، بنابراین زمانی که حضور شکر را در خون احساس کنند، به شما احساس خواب‌آلودگی می‌دهند. شاید این گفته بتواند دلیل خواب‌آلودگی ما را بعد از خوردن وعده‌های غذایی سنگین توضیح بدهد. این‌ها بخشی از شواهدی هستند که نشان می‌دهند مغز ما برای حفظ عملکرد طبیعی خود به مقدار قابل‌توجهی شکر نیاز دارد.

با بالا رفتن سن، ریتم طبیعی خواب هرچه بیشتر مختل شده و رفته‌رفته به خواب‌آلودگی در طول روز منجر می‌شود.

عواقب کمبود خواب چیست؟

عواقب کمبود خواب - خواب آلودگی و خستگی هنگام صبح

گرچه دانشمندان هنوز دقیقا علت خوابیدن را کشف نکرده‌اند، ولی به این نتیجه‌ی قطعی رسیده‌اند که ما هر شب به شش تا هشت ساعت خواب احتیاج داریم. کمبود خواب احتمالِ مشاجره با اطرافیان و تمرکز بر خاطرات و احساسات منفی را بیشتر می‌کند. بی‌ثباتی احساسی احتمالا به‌ علت کاهش توانایی لوبِ پیشانی در کنترل سیستم لیمبیک یا سامانه‌ی عصبی‌-احساسی ماست. از عوارض دیگر کمبود خواب می‌توان به بی‌میلی به گفتگو و از دست دادن تمرکز در حین گفتگو اشاره کرد. کمبود خواب به ذخیره‌ی حافظه ما آسیب می‌رساند و باعث می‌شود رویدادهایی را به‌ یاد بیاوریم که در واقعیت رخ نداده‌اند. کمبود شدید خواب ممکن است به اختلال در تصمیم‌گیری و احتمالا توهم بصری منجر شود. اگر کمبود خواب به‌ صورت مداوم ادامه پیدا کند، شما را در معرض بیماری‌های اختلالات خودایمنی، سرطان، سندروم متابولیک و افسردگی قرار می‌دهد. چرا؟ مطالعات اخیر حاکی از آن است که خوابیدن برای دفع پروتئین‌های غیرطبیعی و احتمالا سمّی مغز مهم است، زیرا این پروتئین‌ها ممکن است انباشته شوند و احتمالِ ابتلا به زوالِ عقل را در کهنسالی افزایش بدهند.

با توجه به مطالبی که گفته شد، اگر تاکنون به هر دلیلی به کیفیت خواب خود اهمیت نمی‌دادید، این عادت ناسالم را کنار بگذارید.

برگرفته از: Psychologytoday

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

12 دیدگاه
  1. سندباد می‌گوید

    سلام ممنون از سایت خوب شما

  2. علی می‌گوید

    ممنونم بسیار عالی بود. سپاس

  3. حبیب الرحمن سروش می‌گوید

    ممنون بسیار مفید بود ،!
    سوال در اینجاست اگر به خاطر درس خواندن شب بیدار باشیم چه نتایجی خواهد داشت ؟؟

  4. حبیب الرحمن سروش می‌گوید

    ممنون بسیار مفید بود ،!

  5. کامیار می‌گوید

    ساده و مفید و عالی …..

  6. س می‌گوید

    سلام
    مطلب خوبی بود.
    هر چند اطلاعات پزشکی ما در مورد آدنوزین و فعالیت مغز کم است.
    علت های امروزی خواب غیر از مشکلات مربوط به عادت و طبیعت هر فرد , اینها هم هست:
    نگاه کردن به تلویزیون و رایانه مخصوصا اگر با فعالیت فکری و مغزی همراه باشد
    استفاده از گوشی همراه و مخصوصا شبکه های مجازی که با بحث و مجادله یا خواندن خبرهای هیجانی باشد.
    امواج مانیتور ، لپ تاپ ، گوشی بر سر و صورت و اعصاب و بدن. که در اطلاعات گوشی ها کم و بیش نرخ جذب آنها بر سر و بدن درج شده (البته با اعداد راست و دروغ !)
    چند ساعت خوابیدن در روز مخصوصا در عصر و غروب . که این خود باعث دیرخوابیدن میشود و طبیعتا در صبح هم دیر بیدار شدن.

    موفق باشید

  7. احسان می‌گوید

    دیدگاه شما …سلام و ضمن خسته نباشید، شما نوشتین که ﭼﺮﺍ ﮔﺎﻫﯽ ﺻﺒﺢﻫﺎ ﺧﺴﺘﻪ ﺍﺯ ﺧﻮﺍﺏ ﺑﯿﺪﺍﺭمیشویم؟ خب خواننده راهکارهم میخواد که چکار کنیم صبحا سرحال از خواب بیدار بشیم

    1. رقیه محمدی می‌گوید

      سلام مجدد دوست گرامی
      این راهکار خدمت شما:
      چطور صبح ها سرحال از خواب بیدار شویم؟
      سپاس که همراه‌مون هستین.

    2. زهرا ذوالقدر می‌گوید

      سلام دوست عزیز. خیلی ممنونم که مقاله رو مطالعه کردین و سوالتونو مطرح کردین.
      در مقدمه مقاله نوشته شده «روش‌های زیادی برای توضیح علتِ خواب‌آلودگی صبحگاهی وجود دارند» بنابراین، هدف، توضیح علت هاست. راهکار هم میده، اما برعکس جمله ای که نقل کردم، راهکارها مثل علت ها زیاد نیستن و در واقع خیلی ساده هستن. اونقدر ساده که شاید به چشم نیان یا فکر کنین این دو تا رو خودمونم می دونستیم:
      دیر خوابیدن، خوابیدن با شکم پر، ترک همین دو مورد برای خیلیا کار سختیه.
      اما دقیق تر که نگاه کنیم، گاهی دونستن عواقب کم خوابی و فهمیدن علت بعضی رفتارها که رابطه مستقیم با کم خوابی داره هم خالی از فایده نیست و میتونه انگیره ای باشه برای اینکه بیشتر به خوابمون اهمیت بدیم، مثلا بالا رفتن احتمال مشاجره با دیگران، تمرکز روی افکار و احساسات منفی، بی ثباتی احساسی.
      قبول کنیم که دیر خوابیدن هم تبدیل به مُد شده! برای همین، زود خوابیدن برای خیلیا مثل ترک اعتیاد سخته.

  8. احسان می‌گوید

    متنت با تیتر خبری یکی نیست

    1. رقیه محمدی می‌گوید

      سلام دوست گرامی
      عنوان مقاله «چرا گاهی صبح‌ها خسته از خواب بیدار می‌شویم» هست و متن مقاله پاسخ‌های زیر رو مطرح کرده:
      ۱. ما به‌‌خاطر باقیمانده‌ی آدنوزین که هنگام رؤیا دیدن در مغزمان جمع شده‌، با حالت خواب‌آلودگی بیدار می‌شویم.
      ۲. دیر خوابیدن در شب قبل
      ۳. خوابیدن با شکم خالی
      چی به نظر شما هماهنگ نیست؟!

  9. علی ستاری می‌گوید

    مطالب جدیدی نگارش نشده بود و خیلی گنگ بود
    در هر صورت ممنون