ایران‌تلنت

ترازنامه چیست؟

0

ترازنامه یا صورت وضعیت مالی یکی از انواع صورت­‌های مالی است که در تجزیه‌وتحلیل بنیادی شرکت­ها کاربرد بسیار زیادی دارد. ترازنامه تصویری از وضعیت مالی یک شرکت را در مقطعی از زمان نشان می­دهد و طی آن جزئیات دارایی­‌های یک شرکت و بدهی­‌ها و میزان آن­ها و همچنین حقوق صاحبان سهام شرکت­‌ها نمایش داده می­شود. ترازنامه یکی از سه صورت مالی اصلی شرکت­‌هاست که در کنار صورت سود و زیان و صورت جریان وجوه نقد به امر تحلیل وضعیت مالی و سودآوری شرکت­‌ها کمک شایانی می­کند. برای آشنایی بیشتر در خصوص صورت­‌های مالی سود و زیان و صورت گردش جریان وجوه نقد می­توانید به مقاله‌­ی مربوط به هر یک از آن­ها در سایت آکادمی دانایان مراجعه کنید.

اجزای اصلی در ترازنامه یا صورت وضعیت مالی

اجزای اصلی ترازنامه دارایی­‌ها اعم از جاری و غیرجاری و پس از آن بدهی­‌ها و انواع مختلف آن و همچنین حقوق صاحبان سهام است که از بخش­های مختلفی تشکیل شده است که در ادامه به ارائه توضیحاتی در خصوص آن­ها خواهیم پرداخت.

بیش از پرداختن به بحث جزئیات اجزای اصلی ترازنامه یا صورت وضعیت مالی، لازم است تا در خصوص تغییراتی که در نحوه­ی ارائه­ی این گزارش رخ‌داده است توضیحاتی را ارائه کنیم. درگذشته ترازنامه در فرمت و قالب T شکل خود گزارش می­شد که در سمت راست آن دارایی­ها و در سمت چپ بدهی­ها و حقوق صاحبان سهام آورده می­شدند. ترتیب گزارش­دهی در اقلام مختلف نیز به ترتیب نقدشوندگی آن­ها از بیشتر به کمتر بود. اما امروزه نحوه­‌ی گزارش­دهی در خصوص صورت وضعیت مالی به شکل ستونی است که در ابتدا دارایی­ها و پس از آن به ترتیب بدهی­ها و حقوق صاحبان سهام از نقدشوندگی کمتر به نقدشوندگی بیشتر گزارش می­شوند.

دارایی‌­ها در ترازنامه

در فرمت جدید گزارش­دهی در صورت­های مالی، دارایی­‌ها اولین بخشی هستند که در بالای صورت وضعیت مالی گزارش می­شوند. دارایی­ها به‌طورکلی به دو بخش جاری و غیرجاری تقسیم­بندی می­شوند. وجه افتراق دارایی­های جاری و غیرجاری احتمال تبدیل آن­ها به پول نقد در کم­تر از یک دوره­ی مالی است؛ بدین شکل که اگر دارایی مدنظر امکان تبدیل به پول نقد در فاصله­ی زمانی کمتر از یک دوره­ی مالی را داشته باشد، دارایی جاری و در غیر این صورت دارایی غیرجاری تلقی می­شود. همان­طور که مطرح کردیم در فرمت جدید گزارش‌دهی صورت وضعیت مالی، اقلام بر اساس نقدشوندگی از کمتر به بیشتر گزارش می­شوند. بدین ترتیب ابتدا دارایی­های غیرجاری و سپس دارایی­های جاری در صورت وضعیت مالی گزارش می­شوند که در خصوص اقلام آن­ها را در ادامه توضیحاتی را ارائه خواهیم داد.

دارایی­‌های غیرجاری در ترازنامه

همان­طور که اشاره کردیم در فرمت جدید گزارش­دهی در صورت وضعیت مالی دارایی­ها به ترتیب نقدشوندگی از کمتر به بیشتر گزارش می­شوند؛ به همین دلیل ابتدا دارایی­های غیرجاری آورده می­شوند که به جزئیات آن­ها اشاره­ی مختصری خواهیم کرد.

  • دارایی­‌های ثابت مشهود: کلیه دارایی­های فیزیکی یک شرکت که به‌منظور سرمایه­‌گذاری تهیه نشده باشند و به‌منظور فعالیت اصلی شرکت مورداستفاده قرار گیرند و احتمال تبدیل آن­ها به پول نقد در یک سال آتی وجود نداشته باشد در این دسته از دارایی­ها قرار می­گیرند. مواردی نظیر ساختمان اصلی شرکت و کارخانه و تجهیزات تولید آن و . … مشمول این بخش خواهند بود.
  • سرمایه‌­گذاری در املاک: دومین آیتم که در ترازنامه‌­ی شرکت­‌های تولیدی گزارش می­شود، بحث سرمایه‌­گذاری در املاک است که همان­طور که از نام آن پیداست به گزارش میزان ارزش دفتری وجوه سرمایه­‌گذاری شده در املاک می­پردازد.
  • دارایی­‌های نامشهود: این آیتم شامل مواردی نظیر حقوق مالکیت معنوی، حقوق ثبت اختراع، ارزش برند و حتی اعتبار خطوط تلفن شرکت و مواردی مشابه آن است که به‌عنوان دارایی­‌های نامشهود گزارش می­شود.
  • سرمایه‌­گذاری­‌های بلندمدت: در این بخش مواردی از سرمایه‌­گذاری­ها گزارش می­‌شود که سررسید تبدیل آن­ها به پول نقد و یا امکان تبدیل آن­ها به پول نقد در طول یک دوره­‌ی مالی آتی امکان­پذیر نباشد. در کنار این مورد معیار دیگری نیز در خصوص محل سرمایه‌­گذاری وجود دارد که باعث تفکیک کوتاه‌مدت و بلندمدت از یکدیگر می­شود.
  • دریافتنی‌­های بلندمدت: در کل می­توان گفت معیار تقسیم‌­بندی کوتاه‌­مدت و بلندمدت بودن موارد مختلف در ترازنامه سررسید تحقق آن­ها است به‌گونه‌ای که اگر زیر یک سال باشد کوتاه‌مدت و درصورتی‌که بیش از یک سال باشد بلندمدت تلقی می­‌شود، از این روی دریافتنی­‌های بلندمدت شامل آن دسته از مواردی است که سررسید دریافت آن­ها بیش از یک سال باشد.
  • سایر دارایی‌های غیرجاری: سایر دارایی­‌هایی که مطابق تعریف غیرجاری تلقی شوند اما در دسته­‌های بالا گنجانده نشوند، در این بخش و تحت عنوان سایر دارایی­‌ها گزارش می­شوند.

دارایی­‌های جاری در ترازنامه

دارایی­‌های جاری مواردی هستند که از نقدشوندگی بالاتری نسبت به موارد قبل برخوردارند و این انتظار را داریم که ظرف یک سال آتی به پول نقد تبدیل شوند. در این بخش نیز ترتیب گزارش‌­دهی در اقلام از نقدشوندگی کمتر به نقدشوندگی بیشتر است و در پایان نیز میزان وجه نقد گزارش می­شود.

  • سفارش‌ها و پیش­‌پرداخت‌­ها: در این بخش از صورت وضعیت مالی سفارش­ها و پیش­‌پرداخت­هایی گزارش می­شوند که سررسید آن­ها کمتر از یک سال بوده و پس از آن با ثبت­‌های حسابداری ممکن است تبدیل به اقلام دیگری شوند.
  • موجودی مواد و کالا: ازآنجایی‌که انتظار داریم تا مواد اولیه و کالاهای تولید شده در یک شرکت صرف یک دوره­‌ی مالی به فرایند تولید بیایند و پس از آن به فروش برسند، این آیتم را در بخش دارایی­‌های جاری می­آوریم چرا که احتمال تبدیل آن­ها به پول نقد در طول یک سال مالی آتی فراهم است.
  • دریافتنی­‌های تجاری و سایر دریافتنی­ها: این دسته از اقلام نیز متناسب با سررسید آن­‌ها، اگر کمتر از یک سال باشد در این بخش آورده می­شود.
  • سرمایه‌­گذاری­‌های کوتاه‌مدت: در سرمایه­‌گذاری­‌ها نیز معیار تقسیم­‌بندی کوتاه‌مدت و بلندمدت بودن آن­ها سررسید تبدیل آن­ها به پول نقد است. البته در مشابه آنچه در دارایی غیرجاری مطرح کردیم در خصوص سرمایه‌­گذاری­‌ها موارد دیگری نیز در تفکیک کوتاه‌مدت و بلندمدت بودن از منظر محل سرمایه­‌گذاری و میزان آن اثرگذار است که برای کسب اطلاع بیشتر در خصوص آن می­توانید به مقالات مرتبط در سایت آکادمی دانایان مراجعه کنید.

حقوق صاحبان سهام در ترازنامه

حقوق صاحبان سهام در ترازنامه شامل حساب­‌های مختلف نظیر میزان سرمایه، افزایش سرمایه در جریان، صرف سهام، صرف سهام خزانه، اندوخته قانونی، سایر اندوخته‌ها، سود و زیان انباشته و . … است که جهت کسب اطلاعات بیشتر در خصوص هر یک از آن­ها می­توانید به مقالات مرتبط در سایت آکادمی دانایان مراجعه کنید.

بدهی‌­ها در ترازنامه

بدهی­‌ها در ترازنامه شامل دو دسته‌­ی کلی جاری و غیرجاری هستند که بدهی­‌های غیرجاری شامل پرداختنی­‌های بلندمدت، تسهیلات مالی بلندمدت و ذخیره­‌ی مزایای پایان خدمت کارکنان است و بدهی­‌های جاری شامل پرداختنی­‌های تجاری و سایر پرداختنی­‌ها، مالیات پرداختنی، سود سهام پرداختنی، تسهیلات مالی، ذخایر و پیش دریافت­ها می­شود. جهت کسب اطلاعات بیشتر دراین بخش از ترازنامه می­توانید به سایت آکادمی دانایان مراجعه کنید.

فرمول کلی در ترازنامه یا صورت وضعیت مالی

ممکن است برای شما این سؤال پیش بیاید که چرا همیشه ترازنامه تراز است؟ یا به چه دلیل همیشه مجموع حقوق صاحبان سهام و بدهی­ها برابر یا دارایی­ها است؟ در حسابداری یک فرمول اساسی و کلی وجود دارد که در آن بر برابری همیشگی دارایی­‌ها با مجموع حقوق صاحبان سهام و بدهی‌­ها تأکید می­شود. فلسفه‌­ی چنین امری آن است که شرکت­‌ها با ایجاد دارایی و مولدسازی آن و استفاده در راستای فعالیت اصلی خود به کسب سود می­پردازند. اما خود این دارایی چگونه پدید می­آید؟ اگر شما صاحب یک ایده یا کسب‌وکار باشید، جهت به اجرا در آوردن آن، سرمایه­‌ی اولیه­ی خود را یا از طریق آورده­ی خودتان و یا شرکایتان تأمین خواهید کرد و یا به سراغ استقراض از بانک یا سایر اشخاص می­روید تا بتوانید از این طریق دارایی لازم را برای کسب­وکارتان به ارمغان آورید. در روش اول شما به سراغ استفاده از حقوق صاحبان سهام و در روش دوم به سراغ خلق بدهی جهت ایجاد دارایی و مولدسازی و کسب سود از آن رفتید؛ بنابراین همواره دارایی­ها از بدهی و حقوق صاحبان سهام تشکیل می­شوند و به همین دلیل مجموع بدهی و حقوق صاحبان سهام برابر با دارایی است. البته این امر که وزن هر یک از این موارد در خلق دارایی چه مقدار باشد امری حائز اهمیت است که در ادامه به ارائه­ی توضیحات مختصری در خصوص آن نیز خواهیم پرداخت.

تفاوت ترازنامه و صورت سود و زیان

اقلام و حساب­های مربوط به‌صورت سود و زیان و ترازنامه یا همان صورت وضعیت مالی، دارای تفاوتی ماهوی هستند که در فرایند تحلیل و خصوصاً در زمان محاسبه و استفاده از نسبت­های مالی باید به آن توجه داشت. در یک نگاه کلی می­توانیم متغیرهای مالی و اقتصادی را به دو دسته‌­ی انباره­ای و جریانی تقسیم­بندی کرد. در متغیرهای انباره­ای واحد زمان مطرح نیست و مقادیر گزارش شده به‌صورت تجمیعی از ابتدا تا زمان ثبت گزارش، آورده شده­اند. این در حالی است که در متغیرهای جریانی واحد زمان مطرح است و مقادیر گزارش شده در یک بازه­ی زمانی موضوعیت پیدا می­کنند. مثال رایجی که در این امر زده می­شود میزان آب موجود در یک استخر به‌عنوان متغیری انباره­ای و میزان آب ورودی یا خروجی از آن در واحد زمان به‌عنوان متغیری جریانی است. وجه تمایز اقلام ترازنامه­ای و سود و زیانی نیز در همین امر است؛ به عبارت بهتر ترازنامه یا صورت سود و زیان اقلامی انباره­ای داشته و به شکل یک عکس وضعیت شرکت­ها را گزارش می­کند اما صورت سود و زیان و اقلام خاصیت متغیرهای جریانی را داشته و به‌مانند یک فیلم، یک بازه­ی زمانی را از وضعیت سوددهی شرکت­ها گزارش می­کنند.

نحوه‌­ی دسترسی به ترازنامه­‌ی شرکت‌­ها

برای دسترسی به ترازنامه یا صورت سود و زیان شرکت­ها لازم است تا به سایت کدال مراجعه کرده و پس از جستجوی نام شرکت یا نماد بورسی آن، فیلتر مربوط به صورت­های مالی را انتخاب کرده و از طریق آن می­توانیم ترازنامه یا صورت سود و زیان را مشاهده کنیم. همچنین برای کسب اطلاع در خصوص جزئیات مربوط به هر یک از اقلام ترازنامه­ای می­توان به گزارش­های تفسیری مراجعه کرد.

نکات مهم قابل استحصال از ترازنامه

ترازنامه به‌عنوان یکی از صورت­های مالی اصلی در کنار صورت سود و زیان و صورت جریان وجوه نقد، اطلاعات سودمند و مفیدی را در خصوص تجزیه‌وتحلیل شرکت­ها در اختیار قرار می­دهند که توجه به آن­ها الزامی است. در ادامه به برخی از این نکات بااهمیت اشاره کرده و توضیحاتی در خصوص آن­ها ارائه می­کنیم.

ـ ترکیبات دارایی از منظر نقدشوندگی آن

یکی از نکات مهم قابل استحصال از ترازنامه، بحث ترکیب دارایی­ها بین دارایی­های جاری و غیرجاری است. واقعیت آن است که این دارایی­های غیرجاری هستند که توان ایجاد زمینه­ی لازم برای تحقق سوددهی شرکت­ها را دارند و از این نظر میزان آن­ها و سهمشان از کل دارایی­ها حائز اهمیت است. اما همان­طور که در بخش مربوط به دارایی­ها بدان اشاره کردیم، تفکیک دارایی­های جاری و غیرجاری از طریق تفاوت­‌های در نقدشوندگی آن­ها است. از سوی سنجش قدرت نقدینگی شرکت برای بازپرداخت دیون و موارد مختلف حائز اهمیت است و ازاین‌جهت دارایی­های نقدشونده­تر یا همان دارایی­های جاری نیز بااهمیت هستند؛ بنابراین یکی از اطلاعات سودمندی که ترازنامه در اختیار ما قرار می­دهد سنجش قدرت نقدینگی شرکت در کنار ظرفیت آن برای تحقق سود است.

ترکیب دارایی از بدهی و حقوق صاحبان سهام و استفاده از اهرم مالی

یکی دیگر از موارد بااهمیت در خصوص شرکت­ها دانستن فرایندی است که آن­ها از طریق آن تأمین مالی کرده­اند. این امر که برای تأمین مالی از خلق بدهی استفاده شده باشد یا به سراغ بهره­گیری از حقوق صاحبان سهام رفته باشند، مسئله­ای است که بر روی عملکرد شرکت اثرگذار است. استفاده از اهرم مالی جریانات هزینه­ای قطعی برای شرکت ایجاد می­کند که تحت عنوان هزینه­های مالی در صورت سود و زیان گزارش شده و بر روی سود شرکت­ها اثرگذار است؛ بنابراین نحوه­ی ایجاد دارایی و محل آن، یعنی استفاده از بدهی یا حقوق صاحبان سهام دارای اهمیت است که برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص آن می­توانید به مقالات سایت آکادمی دانایان مراجعه کنید.

هشدار! این مطلب صرفا برای آشنایی شما با کسب‌وکار مهمان منتشر شده است و سایت چطور هیچ مسئولیتی را در رابطه با آن نمی‌پذیرد. اطلاعات بیشتر
ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.