ایران‌تلنت

صورت سود و زیان چیست؟ و چه کاربردی دارد؟

0

سرمایه‌گذاری به‌عنوان یک پناهگاه امن برای حفظ ارزش پول در طول زمان و همچنین کسب عوایدی مضاعف در طول زمان همواره مورد توجه بوده است. سرمایه‌گذاری به معنای صرف‌ نظر از استفاده از منابع مالی در زمان حال به‌قصد برخورداری بیشتر از منافع مالی در زمان آینده است؛ بنابراین هرگاه صحبت از سرمایه‌گذاری به میان می‌آید انتخاب محل سرمایه‌گذاری یکی از موارد بسیار بااهمیت است. مطابق آمار می‌توان گفت سرمایه‌­گذاری در بازار سرمایه در یک بازه بلندمدت همواره یکی از جذاب­ترین گزینه­ ها برای سرمایه­‌گذاری بوده است. برای کسب بازدهی مناسب در این بازار لازم است بر اصول و فنون تحلیل آن تسلط نسبی داشته باشیم. بدون شک تجزیه­وتحلیل صورت‌های مالی ابزاری فوق‌العاده سودمند و کمک­کننده برای تحلیل این بازار است. صورت­های مالی انواع مختلفی دارند که هریک از آنها در انتشار بخشی از اطلاعات با­اهمیت در شرکت­ها کمک­کننده هستند. یکی از انواع صورت‌های مالی، صورت سود و زیان بوده که در این مقاله ارائه توضیحات مختصری در خصوص آن خواهیم پرداخت.

تعریف صورت سود و زیان

صورت سود و زیان مهم‌ترین صورت مالی یک شرکت است که می‌توان گفت به‌­نوعی آیین‌های تمام­نما عملکرد یک شرکت در طول یک دوره مالی است. صورت سود و زیان تبیین‌کننده جریانات درآمدی و همچنین هزینه‌ای یک شرکت بوده و همان‌طور که از نام آن پیداست بیان‌کننده‌ی میزان سود یک شرکت در طول یک دوره مالی است. به‌طورکلی صورت سود و زیان به دو روش دومرحله‌ای و تک‌مرحله‌ای تهیه و ارائه می‌شود که در ادامه توضیح هر یکی از این روش‌ها خواهیم پرداخت.

روش تک ‌مرحله‌ای در تهیه صورت سود و زیان

مطابق این روش در تهیه صورت سود و زیان ابتدا تمام آیتم‌های مربوط به جریانات درآمدی یک شرکت آورده شده و مجموع درآمد شرکت از طرق مختلف به دست خواهد آمد. پس از آن تمامی موارد مربوط به جریانات هزینه شرکت آورده شده و مجموع آنها محاسبه می‌شود. در پایان نیز تفاوت بین مجموعه درآمدها و هزینه‌ها به‌عنوان سود قبل از کسر مالیات مطرح شده و ارائه می‌شود.

روش دو مرحله‌ای در صورت سود و زیان

روش دو مرحله دارای تفاوت‌هایی با روش قبلی در تهیه صورت سود و زیان است. می‌توان گفت در این روش تفکیکی میان فعالیت شرکت صورت می‌گیرد و محاسبه سود به‌صورت مرحله‌ای انجام می‌شود.

در این روش ابتدا سود ناخالص از طریق محاسبه تفاوت میان درآمد و فروش و بهای تمام شده کالای فروش رفته محاسبه می‌شود. پس از محاسبه اقلامی نظیر هزینه‌های فروش، اداری و عمومی همچنین هزینه استهلاک از سود ناخالص کسر شده آیتم­هایی تحت عنوان سایر درآمدهای عملیاتی سایر هزینه‌های عملیاتی اضافه و کسر خواهد شد. سرانجام با انجام محاسبات مربوط به این قسمت به سود عملیاتی دست پیدا خواهیم کرد.

گام بعدی در روش دومرحله‌ای تهیه صورت سود و زیان، محاسبه سود خالص است. در این مرحله هزینه‌هایی نظیر هزینه مالی را به انضمام سایر هزینه‌های غیرعملیاتی از سود عملیاتی کسر کرده و همچنین سایر درآمدهای غیرعملیاتی را نیز به آن اضافه خواهیم کرد. در این مرحله به سود خالص پیش از کسر مالیات دست‌یافته‌ایم. بر اساس قوانین موجود در خصوص تعلق مالیات و میزان و درصد آن مبلغ مالیاتی که شرکت باید پرداخت کند تعیین شده و از عدد به‌دست‌آمده در این مرحله کسر خواهد شد به‌این‌ترتیب به سود خالص رسیده و تقسیم آن به تعداد سهم‌های شرکت یا همان سرمایه می‌توانیم سود هر سهم را شناسایی کنیم شناسایی سود هر سهم در پیش‌بینی صورت سود و زیان شرکت‌ها اهمیت بالایی برخوردار است و مبنای اظهارنظر در خصوص ارزنده بودن یا نبودن آنها در دوره‌های مالی آینده خواهد بود.

 

تفاوت صورت سود و زیان و ترازنامه

صورت سود و زیان و ترازنامه از مهم­ترین صورت­های مالی در شرکت­ها بوده که تحلیل و پیش­بینی و همچنین داشتن تسلط و شناخت کافی در خصوص اقلام و حساب­های موجود در هر یک از آن­ها به جهت داشتن تحلیل­هایی اصولی­تر ضروری است. اما واقعیت آن است که بین اقلام و حساب­های موجود در ترازنامه و صورت سود و زیان، تفاوت­هایی ماهوی وجود دارند. از جمله این تفاوت­ها می­توان به تفاوت در دوره­ی گزارش‌دهی در ترازنامه و صورت سود و زیان اشاره کرد. برای گزارش‌دهی در صورت سود و زیان، یک بازه­ی زمانی مطرح است و اطلاعات حساب­ها در یک دوره­ی مالی محاسبه و ارائه می­شود. این در حالی است که در ترازنامه یا صورت وضعیت مالی اطلاعات در یک مقطع زمانی و به شکل لحظه­ای ثبت و ارائه می­شوند. به عبارت بهتر می­توان گفت صورت وضعیت مالی مشابه یک عکس، اطلاعات و حساب­های مربوط به خود را ارائه می­کند درحالی‌که می­توان گفت صورت سود و زیان به‌مثابه یک فیلم عمل کرده و اطلاعات حساب­ها را در یک بازه­ی زمانی مطرح می­کند.

در این باره به‌عبارت‌دیگر می­توان گفت اقلام و حساب­های موجود در صورت سود و زیان به‌نوعی جز متغیرهای جریانی هستند که واحد زمان در خصوص آن­ها مطرح است؛ اما در خصوص اقلام و حساب­های موجود در صورت وضعیت مالی یا ترازنامه می­توان گفت وضعیتی مشابه متغیرهای انباره­ای دارند که به شکل تجمیعی مقادیر آن­ها در یک‌لحظه گزارش می­شود. مثال رایج در خصوص تفاوت­های ماهوی این دو نوع متغیر همان مثال معروف استخر آب است. در این مثال میزان آب ورودی به استخر به‌عنوان متغیر جریانی شناخته می­شود چراکه واحد زمان در خصوص آن اهمیت پیدا می­کند و به طور مثال میزان آب ورودی در لحظه، دقیقه و ساعت با یکدیگر تفاوت دارد. اما در خصوص میزان آب موجود در استخر در یک ‌لحظه از زمان می­توان اظهار نظر کرد و این یک متغیر انباره­ای است. حساب­های صورت وضعیت مالی شرایطی مشابه این را داشته و متغیرهایی انباره­ای نامیده خواهند شد. برای کسب اطلاع بیشتر در خصوص صورت وضعیت مالی، مطالعه­ی مقاله­ی مربوط به این صورت مالی را در سایت آکادمی دانایان به شما توصیه می­کنیم.

شناسایی کیفیت سود در صورت سود و زیان

ما در تحلیل بنیادی به دنبال پیش­بینی سود شرکت­ها در یک دوره­ی مالی هستیم تا پس از آن با بهره­گیری از مفاهیمی نظیر P/E و مواردی نظیر آن به ارزش ذاتی شرکت­ها پی برده و درصورتی‌که ارزش ذاتی به‌ازای هر سهم مقداری بالاتر از قیمت سهم در زمان تحلیل بود، اقدام به سرمایه­‌گذاری در سهام آن شرکت خواهیم کرد. یکی از مواردی که در پیش­بینی سود شرکت کمک شایانی می­کند، توجه به ‌صورت‌‌های سود و زیان­ شرکت در دوره­‌های قبلی است. این امر دیدگاه مناسبی در خصوص تخمین هر یک از اقلام صورت سود و زیان به تحلیلگران خواهد داد. یکی از مواردی که در بررسی صورت­های مالی سنوات گذشته باید به آن توجه شد، شناسایی کیفیت سود بوده است. کیفیت سود را می­توان با معیارهای مختلفی سنجید، از جمله‌­ی این معیارها می­توان به امر تکرارپذیری سود شرکت­ها در طول سال­های مختلف اشاره کرد. طبیعتاً برای پی­بردن به میزان تکرارپذیری سود یک شرکت در طول سال­های مختلف توجه به محل تحقق آن از اهمیت بالایی برخوردار است. اینکه چند درصد از سود محقق شده از طریق فعالیت اصلی شرکت بوده و یا چند درصد از سود از طریق فعالیت­های سرمایه­گذاری یا فروش دارایی محقق شده است، امری است که در اظهارنظر در خصوص میزان سود در دوره­های مالی آتی اثرگذار خواهد بود. به طور مثال اگر شرکتی تولیدی در یک دوره­ی مالی سود قابل‌توجهی را شناسایی کند، اما با مراجعه­‌ی به‌صورت سود و زیان متوجه شویم که این سود محقق شده از طریق فعالیت­های سرمایه­گذاری و فروش سرمایه­‌گذاری­‌های پیشین به‌دست‌آمده باشد، طبیعتاً سود محقق شده­ی شرکت از خاصیت تکرارپذیری در طول همه­ی دوره­های مالی برخوردار نیست چرا که سود حاصل شده از فعالیت اصلی شرکت نبوده است.

یکی دیگر از مشخصه­‌های سنجش سود بهره‌­گیری از صورت جریان وجوه نقد است. در این حالت از سنجش کیفیت سود، سود محقق شده در هر یک از بخش­ها و فعالیت­ها را با خالص جریان وجه نقد حاصل از آن فعالیت در صورت جریان وجوه نقد مقایسه می­کنیم. به طور مثال شرایطی را تصور کنید که شرکتی در صورت سود و زیان خود عدد قابل‌توجهی را به‌عنوان سود عملیاتی گزارش کرده است اما این مبلغ تناسبی با خالص وجه نقد حاصل از عملیات ندارد. حتی این مقایسه را به‌صورت کلی و در قالب تجمیعی نیز می­توان انجام داد؛ شرایطی را تصور کنید که شرکتی در مجموع مبلغ قابل‌توجهی را به‌عنوان سود خالص گزارش کرده است اما در صورت جریان وجوه نقد، به شکل تجمیعی با خروج پول مواجه بوده است. این امر نشان­دهنده­ی آن است که سود محقق و گزارش شده از کیفیت مطلوبی برخوردار نبوده است. این امر در خصوص شرکت­های مالی و بخصوص در خصوص بانک­ها اهمیت دوچندانی پیدا می­کند. توصیه می­کنیم جهت آشنایی بیشتر با صورت جریان وجوه نقد و کاربردهای این‌چنینی آن در خصوص تحلیل بنیادی، مقاله­ی مربوط صورت جریان وجوه نقد در سایت آکادمی دانایان را مطالعه کنید.

صورت سود و زیان در بانک‌­ها

به‌طورکلی صورت سود و زیان شرکت­‌های تولیدی و خدماتی دارای تفاوت­‌هایی با یکدیگر است. آنچه تا کنون در خصوص فرمت صورت سود و زیان و روش­های آن بیان شد، بیشتر در خصوص صورت سود و زیان در شرکت­های تولیدی موضوعیت دارد. اکنون به‌عنوان نمونه­ای از صورت سود و زیان در شرکت­هایی به‌غیراز شرکت­‌های تولیدی، به ارائه توضیحاتی در خصوص صورت سود و زیان در بانک­ها خواهیم پرداخت.

جریانات درآمدی در بانک­ها به نسبت شرکت­های تولیدی از اجزای متنوع­تری تشکیل شده است. محل­های مختلف تحقق سود در بانک­ها شامل مواردی نظیر سود ناشی از اعطای تسهیلات به دولت و بخش خصوصی، درآمد کارمزد و حتی درآمد ناشی از تسعیر ارز است. در صورت سود و زیان بانک­ها با مواردی نظیر درآمد مشاع و درآمد غیر مشاع نیز مواجه هستیم. منظور از اصطلاح درآمد مشاع، درآمدهایی است که بانک در آن‌ها با سپرده­گذاران شریک است و در واقع این درآمدها از محل سپرده­های مشتریان و اعطای تسهیلات از طریق آن محقق شده­اند. اما درآمدهای غیر مشاع، درآمدهایی هستند که بانک در آن­ها با کسی شریک نیست و از محل سرمایه­ی اولیه یا ارائه­ی خدمات محقق شده است.

سنجش کیفیت سود در صورت سود و زیان بانک­ها ابعاد گسترده­‌تری را پیدا می­کند چراکه یکی از محل­های شناسایی سود در بانک­ها مربوط به آیتم دریافت وجه التزام در خصوص تسهیلات است. حال شرایطی را تصور کنید که برای تسهیلاتی که از سررسید آن گذشته جریمه‌­هایی نیز در نظر گرفته شود آن هم در شرایطی که وصول اصل پول با ابهاماتی مواجه است؛ بنابراین توجه به محل­های تحقق درآمد و سود در بانک­ها به دلیل تنوع آن اهمیت بیشتری نیز پیدا خواهد کرد. دراین‌خصوص می­توانید به مقالات مربوط به ‌صورت سود و زیان، صورت جریان وجه نقد، صورت وضعیت مالی و همین­طور مقاله­ی مربوط به صنعت بانکداری در سایت آکادمی دانایان مراجعه کنید.

هشدار! این مطلب صرفا برای آشنایی شما با کسب‌وکار مهمان منتشر شده است و سایت چطور هیچ مسئولیتی را در رابطه با آن نمی‌پذیرد. اطلاعات بیشتر
ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.