مرجع فیلم آموزشی و مقالات آموزشی برای موفقیت و پیشرفت

تمکین چیست و شامل چه مواردی می‌شود؟

52

همین که نکاح یا ازدواجی از منظر قانونی و شرعی به درستی واقع شد، به دنبال خود حقوق و تکالیفی را برای زوجین ایجاد می‌کند. یکی از آثار نکاح از منظر قانونی ایجاد رابطه‌ی زوجیت است. مقصود از این رابطه نیز مفهوم عامی است که همه‌ی روابط شخصی (غیر مالی) و مالی زوجین را دربرمی‌گیرد و تخصیص آن به روابط زناشویی با معانی این کلمات همخوانی ندارد.

نکته‌ی قابل توجه آن است که قوام زندگی مشترک نه به قانون بلکه به اخلاق نیازمند است. یکی از ابعادِ اخلاقیِ خانواده، تمکین و اطاعت است. این نوشته را بخوانید تا ببینید تمکین چیست.


حتما بخوانید: شرایط طلاق غیابی چیست؟

مفهوم تمکین چیست

آنچه در عرف از مفهوم تمکین (به معنای خاص کلمه و در نظام خانواده) به ذهن متبادر می‌شود عبارت است از اطاعت خانم از خواسته‌های همسرش. البته این معنای عرفی از معنای لغوی و اصطلاحی هم دور نمانده است. مفهوم لغوی تمکین تن در دادن است.

معنای اصطلاحی تمکین در علم حقوق برگرفته از متون فقهی ماست؛ به عبارت دیگر دارای دو معناست:

۱. تمکین عام

عبارت است از خوش رفتاری یا حسن معاشرت همسر با شوهر خویش و اطاعت از خواسته‌های مشروع همسر، همچنین رعایت نظافت و آرایش خود برای همسر به گونه‌ای که مقتضای زمان و مکان و موقعیت و شأن خانوادگی آنان است. البته لازم به ذکر است که تمکین دو طرفه است و آقا نیز به عنوان همسر بایستی نسبت به خواسته‌های مشروع همسر پاسخ مثبت بدهد.

به عبارت دیگر تمکین به معنای عام آن است که خانم وظایف خود را نسبت به همسر انجام دهد و از او در حدود قانون و عرف اطاعت نماید و ریاست شوهر را در خانواده پذیرا باشد. بنابراین اگر آقایی از همسرش توقعات نامشروع یا نامتعارفی داشته باشد، خانم مکلف به اطاعت از او نیست. به عنوان مثال اگر آقا از همسرش بخواهد که تمام اموالش را به نام او بزند و خانم رضایت کامل به این کار نداشته باشد، این توقع متعارف تلقی نمی‌شود. در مورد رفت و آمد خانم لازم به ذکر است که اگر آقا بر خلاف عرف از خروج همسر خود از منزل و بازدید خویشان و دوستان جلوگیری کند، رفتارش سوءِ معاشرت تلقی می‌شود.

۲. تمکین خاص

تمکین چیست

منظور از این نوع تمکین رابطه‌ی خاص زوجیت و روابط زناشویی است. آنچه در عرف از تمکین فهمیده می‌شود، بیشتر در قالب این نوع تمکین است.

برای درک بهتر از تمکین بایستی به مفهوم نُشوز که در مقابل تمکین مطرح می‌شود نیز بپردازیم. عدم تمکین یا نشوز عبارت است از نافرمانی یکی از زوجین. بنابراین نشوز نمی‌تواند صرفا مختص زن باشد. نافرمانی زوج و عدم ایفای مقتضیات زندگی مشترک نشوز نام دارد. ولی در عرف و حقوق امروز، واژه‌ی نشوز را بیشتر در مورد زن به کار برده‌اند. هر چند اختصاص این واژه برای زن مسلما قابل ایراد است.

نشوز مرد می‌تواند در قالب‌های گوناگون نمود داشته باشد. مثلا مردی که نفقه‌ی همسر خویش را نمی‌پردازد یا با همسر خود حسن معاشرت ندارد ناشز است. اگر حالت نشوز از جانب زوجین (هر دو) باشد، شِقاق نامیده می‌شود.

مفهوم عدم تمکین

هرگاه زن همسرش را تمکین نکند و در اصطلاح حقوقی ناشزه شود، همسر می‌تواند به دادگاه و محکمه حقوقی مراجعه کند و الزام زن را به تمکین خواستار شود. به علاوه، زن نمی‌تواند در مدتی که تمکین نمی‌کند از همسر خود طلب نفقه‌ داشته باشد. به عبارت دیگر اگر زن بدون هیچ‌گونه مانعِ شرعی از انجام وظایف و تکالیف زوجیت امتناع کند، استحقاق خود را برای دریافت نفقه از دست می‌دهد. بنابراین اگر زن برای عدم اطاعت از خواسته‌های مشروع همسر خویش، عذر موجه و قانونی داشته باشد نفقه به او تعلق خواهد گرفت. به عنوان نمونه وضعیتی را تصور کنید که زن به علت خطری که از جانب همسرش متوجه اوست (مثلا شوهر دچار ناراحتی روحی و عصبی است) از ماندن در خانه‌ی همسر امتناع می‌کند. در این صورت نمی‌توان منکرِ تعلقِ حقِ نفقه به آن زن شد.

از طرف دیگر، همان‌گونه که بیان شد ممکن است مردی نیز ناشز شود و به وظایف خویش عمل نکند. در این‌صورت زن می‌تواند با مراجعه به دادگاه الزام همسر را به انجام وظایف و تکالیف قانونی و شرعی خود درخواست کند. نشوز مرد، سوءِ معاشرت یا همان بدرفتاری تلقی می‌شود و می‌تواند از مصادیق عسر و حرج باشد و طبق قانون زن می‌تواند با طی مراحل قانونی، درخواست طلاق بدهد. برای آشنایی بیشتر با مصادیق عسروحرج می‌توانید مقاله‌ی شرایط طلاق غیابی را بخوانید.

تهیه شده در: chetor.com

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

52 دیدگاه
  1. آخوندی می‌گوید

    با عرض سلام و احترام؛
    بسیار ممنونم که متن را مطالعه نمودید.
    اول از همه خواهشا مطمئن شوید که دیگر نمی توانید با همسرتان زندگی کنید. اگر به این یقین رسیده اید که همسرتان ترک نمی کند و مشکل روانی اش لاینحل است باید بدانید که می توانید بنابر ماده ۱۱۲۹ قانون مدنی به عنوان عسر و حرج از همسرتان جدا شوید و همه حق و حقوقتان را مطالبه نمایید. اجباری هم در کار نیست. فقط باید مطمئن باشید که همسرتان معتاد است. جز شرایط ضمن عقد ازدواج شما هم آمده است که اگر امضا کرده باشید حق طلاق دارید. باز هم خواهش می کنم مطمئن شوید که نمی خواهید با همسرتان زندگی کنید بعد برای طلاق به محاکم مراجعه کنید.
    موفق باشید.

  2. M_S می‌گوید

    باعرض سلام
    من ازدواج کردم ودراین مدت متوجه شدم که شوهرم که ازلحاظ روانی مشکل داره وحتی معتادبه شیشه هم هست،والان میخواهم جداشوم ودرخواست طلاق دادم ،خانواده ی شوهرم ازوضعیتش آگاه بودندولی مارافریب دادندوالان هم قبول ندارندپسرشون مشکل داره ،شوهرم ادعا میکنه منودوست داره ولی دروغ میگه وگفته طلاقم نمیده وحق تمکین میگیره…سوال من ازشما اینه آیاکسی که مشکل داره میتواندحق تمکین بگیره؟واگرمن نخواهم بااون زندگی کنم ،بایدبه اجبارزندگی کنم؟ممنون میشوم هرچه سریعترپاسخم رابدهید‌.

  3. Abbas می‌گوید

    سلام خسته نباشید
    من و همسرم یکسال هست که عقد کردیم ، زیر یک سقف نرفتیم ، در طی این مدت همسر من همیشه دنبال راه فرار بوده و ایجاد درگیری می کردند توی زندگی و همیشه دوست داشتند که من رو عصبی کنند(چون خودشون مشکل اعصاب دارند و من نمیدونستم ) و موفق شدن با استفاده از عصبی کردن من و اتفاقات دیگه پای من رو به کلانتری باز کنند و کاری هم نتونستن بکنند.

    بعد از ۲ ماهی که ایشون حضور نداشتند یعنی خودشون گذاشتن رفتن و هرچی من زنگ میزدم و خبر میگرفتم جواب نمی دادند تا اینکه یک روز رفتم جلوی درب منزلشون و اونجا هم شروع به بی احترامی و فحاشی کردند و من سکوت کردم و برگشتم .

    من یکسری تصویر هم ازشون دارم که بدون اجازه من به منزل افرادی رفتند که من نمیشناسم و همینطور با دوستشون که یک زن صیغه ای بود ارتباط خودشون رو شروع کردند یعنی تاکید من بر این بود که با این خانم دوست نباشند اما یک مدتی رابطه اشون قطع شد دوباره به صورت مخفیانه شروع کرده بودند و با این خانم همه جار فتند و همه کار کردند بجای اینکه برای من وقت بگذاره برای این خانم وقت میگذاشت .

    تا اینکه چند روز پیش حکم درخواست نفقه از شورای حل اختلاف اومده برای من من میخوام ببینم زنی که حضور نداشته و من رو هم از نظر نیاز جنسی پوشش نداده و به خواسته و حرفم گوش نداده چطور میتونه نفقه بگیره ؟؟؟؟

    آیا راهی است که بشه اینها رو جایی اعلام کرد و کمی اذیتش کرد ؟؟
    در ضمن همسر من به اجبار شرطهایی رو گذاشته که میگه اگر قبول نکنی باید بری زندان میخواستم راهنمایی کنید در این مورد .

    در ضمن تمامی تصاویری که در یک منزل فرد غریبه هستند و با دوستاشون بیرون بودند و یا جاهایی که با دوستانم صحبت کردند و به آنها بی احترامی کردند موجود هست .

    ممنون میشم راهنمایی کنید شدید نیاز به کمک دارم .

    1. آخوندی می‌گوید

      با عرض سلام و احترام . بسیار ممنون که وقت گذاشتید و مطلب را مطالعه فرمودید. اولا اینکه تامل بفرمایید که واقعا می خواهید با همسرتان زندگی کنید یا خیر و ایشان به شما علاقه ای دارد یا خیر. زیرا می فرمایید از اول عقد عصبی هستند و سر ناسازگاری دارند. ثانیا ایشان می تواند مطالبه نفقه نماید اما می توانید ادله عدم تمکین عام ایشان را در محکمه همراه داشته باشید. اگر دعوا وارد پروسه رسیدگی شود خودشان تحقیقات محلی را انجام می دهند و ادله شما را ارزیابی می نمایند.
      موفق و پیروز باشید.

      1. Neg می‌گوید

        سلام
        منو همسرم بخاطر یکسری اختلافات۳ماه ک باهم زندگی نمیکنیم.اگه من بگم ک طلاق نمیخوام و همسرم هم دردادگاه بگه طلاقش نمیدم (در صورتی ک صراحا ب خودم و خونوادم گفته ک نمیخواد بامن زندگی کنه و طلاق میخواد).
        همچین چیزی امکان داره ک دادگاه بخواد ما برای مدتی باهم زندگی کنیم؟(چون شنیدم میگن دادگاه میگه ۱ یا ۲ماه زن و شوهر باهم زندگی کنن ک شاید سازش کنن) ممنون میشم اگه سوالم رو پاسخ بدین

    2. Sajjadmohamadpur می‌گوید

      دقیقا همین برنامهدرو من همدارم ولی یکی نیست راهنمایی کنه

  4. محمد رضا روحانی می‌گوید

    حدود قانونی کاملا شفاف ذکر نشده بود.
    بحرحال ارزش خوندن را برای یک فرد عادی داره.

  5. سیدمهدی می‌گوید

    باسلام و عرض ادب
    لطفا مقاله ای در خصوص” دفاع مشروع در قانون مجازات اسلامی جدید ” بگذارید.
    با تشکر صمیمانه از دوستان و دست اندر کاران وبسایت بی نظیر چطور

    1. آخوندی می‌گوید

      با عرض سلام و احترام؛
      بسیار ممنون از حسن نظر شما.
      پیشنهادتان به دوستان منتقل خواهد شد. البته می توانید به علل موجهه جرم که نوشته سرکار خانم فاطمه سیف است نیز مراجعه نمایید. یکی از مباحثی که ایشان بحث نمودند و از علل موجهه جرم است ” دفاع مشروع” می باشد.
      موفق و پیروز باشید.

      1. سیدمهدی می‌گوید

        خیلی ممنون

  6. Roya می‌گوید

    با درود ، همسری دارم بمن نفقه نمیده فقط هزینه ی خورد وخوراک خانواده رو فراهم میکنه ، و من ۲۴ ساعت در خدمت همسر وبچه هام هستم از ارایشگاه رفتن ومهمانی دادن و مهمانی رفتن هم خبری نیست وچون حقوقش کمه منم صرف نطر کردم ، سالهاست باهاش زندگی کردم و فقط یه ارزو داشتم که بارها بهشون گفتم که خونه اش رو بفروشه وبخاطر اب وهوای بد استان مون جای دیگه نقل وانتقال بدیم واسه سلامتی بچه ها و خودم که بشدت حساسیت دارم بازم قبول نمیکنه میخوام بگم حق من در این زندگی کجاست ؟ وچرا اونقدر این اقا باید به یک خانواده بی پناه زور بگه ؟ ایا کشی هست فریاد رس ما باشه ؟

    1. آخوندی می‌گوید

      با عرض سلام و احترام؛
      بسیار ممنون که مطلب را مطالعه نمودید.
      از بابت نفقه حقوق و قانون از شما حمایت می نماید اما ببینید ارزش این را دارد که همسرتان را برای مطالبه نفقه به محکمه بکشانید!!!!
      در ضمن صبر و گذشت شما در زندگی مشترکتان قابل تحسین است. از هنر همسری تان و یا یک بزرگتر که همسرتان هم ایشان را قبول داشته باشد به عنوان واسطه استفاده نمایید.
      موفق و سربلند باشید.

  7. علی می‌گوید

    حداقل پنج شش مورد برای طرح دادخواست و مطالبه زن هست که برای عدم انجام آن زوج را می فرستند آب خنک بخوره . ولی هیچ ضمانت اجرایی برای تمکین تعریف نشده و با هزار دوز و کلک می توانند از این مسئولیت شانه خالی کنند و ککشان هم نگزه
    فقط جواب خدا را چی می دهند ناشزه ها بماند برای مکافات عمل در این دنیا و اون دنیا