نادر ابراهیمی؛ زندگی‌نامه و آثار خالق یک عاشقانه آرام

2

نادر ابراهیمی به‌عنوان نویسنده‌ داستان‌های عاشقانه و چهل نامه به همسرش در میان خوانندگان ایرانی شهرت دارد، اما او علاوه‌بر این آثار، کارهای بزرگی در حوزه‌های ادبیات کودک و نوجوان، سینما و تلویزیون و نقد ادبی نیز کرده است. در این مقاله پس از نگاهی مختصر به زندگی و فعالیت‌های این نویسنده پرمشغله، ۱۲ اثر معروف او را معرفی می‌کنیم.

نگاهی به زندگی و فعالیت‌های نادر ابراهیمی

نادر ابراهیمی، داستان‌نویس، فیلمنامه‌نویس، شاعر، روزنامه‌‌نگار و منتقد ادبی، ۱۴ فروردین ۱۳۱۵ در تهران متولد شد. وی تحصیلات مقدماتی را در مدرسه دارالفنون گذارند. سپس به دانشکده حقوق رفت، اما آن را نیمه‌کاره رها کرد و در رشته ادبیات انگلیسی مشغول به تحصیل شد. او در کتاب‌های «ابن مشغله» و «ابوالمشاغل» که زندگی‌نامه خود اوست، خود را فردی پرکار توصیف کرده است. شمار مشاغلی که او در دوره نوجوانی و جوانی مدتی کوتاه تجربه‌شان کرده چنان زیاد است که حسابش از دست خود او نیز دررفته است.

رونیکس

به‌رغم این مشغله فراوان، ابراهیمی نویسندگی را از ۱۶سالگی آغاز کرد. نادر جوان وارد حزبی به‌نام «ملت ایران» و در وقایع ۱۶ خرداد ۴۲ دستگیر و زندانی شد. در زندان بود که اولین کتابش با عنوان «خانه‌ای برای شب» چاپ شد و با اینکه اولین اثر ابراهیمی به شمار می‌رفت، تحسین نویسندگانی مانند سیمین دانشور و به‌آذین را برانگیخت.

پس از آزادی از زندان، نادر همکاری خود با روزنامه «آیندگان» را آغاز کرد. در کنار روزنامه‌نگاری، با تلویزیون ملی نیز همکاری می کرد و در مدت ۲ سال، آثار مستند و تلویزیونی بسیاری را نوشت و کارگردانی کرد.

فعالیت در حوزه کودک و نوجوان

نادر ابراهیمی سال ۱۳۴۶ در مؤسسه‌ای به‌نام «خدمت به کودکان» مشغول به کار شد و کتابی به‌نام «قصه دور از خانه» را برای کودکان نوشت. این کتاب در همان سال کتاب برگزیده شورای کودک و نوجوان شد.

سال ۱۳۵۰ سالی مهم در زندگی پرفرازونشیب نادر ابراهیمی بود. او در این سال با حمایت مالی انتشارات امیرکبیر، همراه همسرش مؤسسه «همگام با کودکان» را تأسیس کرد. هدف این مؤسسه چاپ و ترجمه آثار ادبی کودک و نوجوان، آموزش قصه‌نویسی و نقاشی به کودکان و تحقیق درباره روش‌های یادگیری آنها بود. در این مؤسسه، او چندین اثر مهم از جمله «مقدمه‌ای بر فارسی نویسی برای کودکان» و «مقدمه‌ای درباره ادبیات کودکان» را نوشت. آثار آموزشی و قصه‌های کودکانه و بازنویسی حکایت‌های قدیمی به زبان امروزی برای کودکان نیز از دیگر فعالیت‌های او در این حوزه به شمار می‌روند.

فعالیت‌های او در حوزه کودک و نوجوان پس از انقلاب نیز ادامه یافت و کانون پرورش فکری کودک و نوجوان جایزه سال ۱۳۶۹ خود را بابت کتاب «درخت قصه، قمری‌های قصه» به وی اهدا کرد.

به‌اعتقاد سیمین دانشور و برخی دیگر از نویسندگان هم‌عصرش، تأثیرگذارترین کار نادر ابراهیمی فعالیت در عرصه ادبیات کودک و نوجوان بوده است.

سیمین دانشور درباره نقش او در این حوزه می‌گوید: «نادر ابراهیمی برای معرفی ادبیات به کودکان این سرزمین کمک بسیاری کرد. کار بزرگ و نادرِ او معرفی و شناساندن ادبیات به کودکان از طریق قصه‌‌هایش بود و این شناخت برای کودکان بسیار ارزنده و درخور توجه است. علاوه‌‌بر آثار او در زمینه ادبیات کودک، کارهایش در ادبیات بزرگ‌سال نیز بسیار ارزنده است که بسیاری از آنها را دوست دارم.»

داستان‌نویسی و سایر فعالیت‌ها

نادر ابراهیمی را بیشتر به‌خاطر داستان‌نویسی به یاد می‌آورند. او داستان‌نویسی را با قصه‌های کوتاه آغاز کرد. سپس سراغ مشغله‌های کارمندان و روشنفکران رفت. بعد شروع به نوشتن آثاری رمانتیک کرد و درنهایت به قصه‌هایی اخلاقی و وهم‌انگیز درباره مسائل بشری رسید.

او طی ۴ دهه فعالیت ادبی، شعر، نمایشنامه، فیلم‌نامه و نقد ادبی نیز نوشت. مهم‌ترین نقد ادبی او «بازدید قصه امروز» بود که در مجله پیام نوین چاپ شد. ساختار و مبانی ادبیات داستانی و تحلیل ۵هزار سال ادبیات داستانی ایران با عنوان «صوفایانه‌ها و عارفانه‌ها» نیز از جمله آثار او در حوزه ادبیات تحلیلی است.

بیمای و مرگ

نادر ابراهیمی فردی بسیار پرکار بود. شاید هم همین پرکاری باعث شد که درنهایت به بستر بیماری بیفتد. او ۹ سال درگیر بیماری بود تا اینکه ۱۶ خرداد ۸۷ در بیمارستانی در تهران درگذشت.

معرفی آثار نادر ابراهیمی

۱. یک عاشقانه آرام

نادر ابراهیمی یک عاشقانه آرام

انتشارات: روزبهان
تعداد صفحه: ۲۳۹

«یک عاشقانه آرام» همان‌طور که از اسمش پیداست، روایت عشق زوجی گیلکی‌آذری است. زبان کتاب نیز زبان گفت‌وگوی این دو زوج است. نویسنده گاهی اوقات موضوعاتی را در گفت‌وگوی این زوج پیش می‌کشد و آنها را نیمه‌تمام می‌گذارد. با وجود این، نادر ابراهیمی یک عاشقانه آرام را با تأکید بر مبارزه با عادت و رخوت در رابطه عاشقانه نوشته است.

۲. آتش بدون دود

آتش بدون دود نادر ابراهیمی

انتشارات: روزبهان
تعداد صفحه: ۱۰۶۴

«آتش بدون دود» یکی از آثار برجسته نادر ابراهیمی است. نادر ابراهیمی آتش بدون دود را با الهام از فرهنگ ترکمنی نوشته است. در این اثر، نویسنده با زبردستی زندگی پرفرازونشیب زنی ترکمن را به تصویر کشیده است، زنی که پابه‌پای همسرش برای یک زندگی آرام تلاش می‌کند. اهمیت فرهنگی این کتاب در بازنمایی فرهنگ ترکمن‌ها و استفاده از نام‌های محلی است؛ نام‌هایی که امروزه کمتر شنیده می‌شوند.

۳. چهل نامه کوتاه به همسرم

چهل نامه کوتاه به همسرم اثر نادر ابراهیمی

انتشارات: روزبهان
تعداد صفحه: ۱۴۴

این اثر نیز از آن آثار نادر ابراهیمی است که بارها تجدید چاپ شده‌اند. ابراهیمی وقتی در حال تمرین خوش‌نویسی بوده، نامه‌های فراوانی به همسرش نوشته است. برخی از این نامه‌ها کوتاه و برخی بلندند. مضمون نامه‌ها عشق و رابطه زناشویی، مشکلات زندگی و سختی‌های آن است. ابراهیمی با زبانی بسیار صمیمی و به‌ دور از تکلف احساسات خود به همسرش و نگرشش به زندگی مشترک را بیان کرده است. این کتاب می‌تواند هدیه‌ای خوب برای همسرتان باشد.

۴. لوازم نویسندگی

کتاب های نادر ابراهیمی

انتشارات: روزبهان
تعداد صفحه: ۳۲۷

نویسندگی بیشتر از آنکه استعداد باشد، مهارت است. بنابراین لازمه ورود به دنیای نویسندگی آموختن راه و روش داستان‌نویسی است. ابراهیمی در این کتاب ضمن اشاره به استعداد نویسندگی، به آداب آن مانند جهان‌بینی، زبان‌شناسی، علاقه و شناخت ساختار داستان پرداخته است. این کتاب برای کسانی که می‌خواهند نویسنده شوند، یک کتاب جامع آموزشی است.

۵. مردی در تبعید ابدی

مردی در تبعید ابدی نادر ابراهیمی

انتشارات: روزبهان
تعداد صفحه: ۲۸۰

کتاب «مردی در تبعید ابدی» که از آثار پرفروش نادر ابراهیمی است، داستان زندگی ملاصدرا، فیلسوف بزرگ، را روایت می‌کند. در داستان، نویسنده به مباحث فلسفی نیز اشاره و آنها را به زبانی ساده و روان بیان کرده است. با توجه به دشواری مطالعه «اسفار اربعه» ملاصدرا برای مخاطبان عام، علاقه‌مندان به فلسفه می‌توانند با مطالعه این کتاب با چهارچوب کلی عقاید این فیلسوف آشنا شوند.

بخل از گندیدگی روح برمی‌آید نه از تنگی دست.

۶. ابن مشغله

زندگی نامه نادر ابراهیمی

انتشارات: روزبهان
تعداد صفحه: ۱۱۲

«ابن مشغله» نوعی زندگی‌نامه داستانی است. ابراهیمی شخصیت اصلی قصه و محور داستان، شغل‌هایی است که او از ابتدای نوجوانی برای کسب درآمد داشته است. کتاب به گونه‌ای نوشته شده است که سبکی داستانی دارد، چراکه نویسنده وقایع رخ‌داده و تجربیاتش را دراماتیک بیان می‌کند. به همین جهت هم مخاطب از خواندن کتاب خسته نخواهد شد.

۷. درخت قصه، قمری‌های قصه

داستان‌ های کودک نادر ابراهیمی

انتشارات: شهر قلم
تعداد صفحه: ۲۴

گفتیم که نادر ابراهیمی داستان‌های کوتاه بسیاری برای کودکان نوشته است. انتشارات شهر قلم این داستان‌ها را با عنوان «یادگارهای نادر ابراهیمی» برای کودکان با تصویرگری‌های جذاب و دوست‌داشتنی منتشر کرده است. یکی از مشهورترین آنها همین «درخت قصه، قمری‌های قصه» است. کتاب تنها ۲۴ صفحه است و در کنار سایر داستان‌های این مجموعه گزینه‌ای مناسب برای تشویق کودکان به کتابخوانی محسوب می‌شود.

۸. مقدمه‌ای بر فارسی‌نویسی برای کودکان

کتب نادر ابراهیمی

انتشارات: روزبهان
تعداد صفحه: ۱۶۰

ابراهیمی و همسرش در مؤسسه خود، تلاش‌های زیادی برای رشد و رونق ادبیات کودکان کردند. نتیجه فعالیت آنها علاوه‌بر آثار داستانی، کتبی حرفه‌ای برای کسانی است که می‌خواهند در این عرصه فعالیت کنند. یکی از آنها همین کتاب «مقدمه‌ای بر فارسی‌نویسی برای کودکان» است. نویسنده در کتابش درباره دایره واژگان کودکان و فهم آنها از کلمات بحث کرده است. پیشنهاد می‌شود کسانی که می‌خواهند داستان‌نویس کودک و نوجوان شوند، حتما کتاب‌های دیگر این مجموعه آموزشی را مطالعه کنند:

  • مقدمه‌ای بر خلق و تولید ادبیات کودکان؛
  • مقدمه‌ای بر آرایش و پیرایش کودکان؛
  • مقدمه‌ای بر مصورسازی کتاب‌های کودکان.

۹. سه دیدار

سه دیدار نادر ابراهیمی

انتشارات: سوره مهر
تعداد صفحه: ۲۴۷

کتاب «سه دیدار با مردی که فراسوی باور ما می‌آمد»، درباره دوران کودکی آیت‌الله خمینی و شکل‌گیری شخصیت او، منش پدر و پدربزرگش، مراحل ازدواج و مبارزات او در دوره انقلاب است. سه دیدار نادر ابراهیمی در ۲ جلد با مجموع ۵۱۷ صفحه منتشر شده است.

۱۰. مجموعه داستان‌های کوتاه نادر ابراهیمی

داستان‌ های کوتاه نادر ابراهیمی

انتشارات: روزبهان
تعداد صفحه: ۱۰۹۱

تمام داستان‌های کوتاه نادر ابراهیمی با مضامین سیاسی و اجتماعی را می‌توان در مجموعه ۲جلدی داستان‌های کوتاه خواند. در مقدمه‌ای که خود او بر این کتاب‌ها نوشته است، می‌توانید با نظر او درباره داستان‌های این مجموعه آشنا شوید.

۱۱. صوفیانه‌ها و عارفانه‌ها

صوفیانه ها و عارفانه ها نادر ابراهیمی

انتشارات: روزبهان
تعداد صفحه: ۵۸۴

کتاب «صوفیانه‌ها و عارفانه‌ها» تلاش ابراهیمی برای تحلیل و فهم عرفان و تصوف است. او در این کتاب با بررسی آثار داستانی به‌جامانده از عرفان و تصوف در ۵هزار سال گذشته، می‌کوشد پاسخی برای «عرفان چیست؟» پیدا کند. تلاشی که ظاهرا ناموفق بوده است و او نتوانسته پاسخ سؤال را بدهد. اگر علاقه‌مند به داستان‌های عارفانه کهن هستید، مطالعه این اثر را به شما پیشنهاد می‌کنیم.

۱۲. بار دیگر شهری که دوست می‌داشتم

رمان های نادر ابراهیمی

انتشارات: روزبهان
تعداد صفحه: ۱۱۲

نادر ابراهیمی در این اثر سراغ عشقی ممنوعه رفته است و هنجارهایی را واکاوی کرده است که اجازه نمی‌دهند دو عاشق به هم برسند. داستان روایت عشق یک دهقان‌زاده و دختر خان است. آنها اجازه ازدواج ندارند. به همین دلیل تصمیم می‌گیرند زادگاه خود را ترک کنند. فضای رمانتیک آمیخته با مشکلات اجتماعی و سیاسی روزگار این کتاب را به اثری خواندنی تبدیل کرده است.

چه آثار دیگری از نادر ابراهیمی را می‌شناسید؟

کدام‌یک از آثار نادر ابراهیمی را خوانده‌اید؟ با اشعار نادر ابراهیمی چقدر آشنا هستید؟ چه آثار دیگری از او می‌شناسید که باید به فهرست ما اضافه شوند؟ نظرات خود را با ما و سایر خوانندگان در میان بگذارید.


در ادامه بخوانید: کتاب های ایرانی که باید خواند؛ معرفی ۲۰ اثر ارزشمند
ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

آخرین دیدگاه‌ها (از 2 دیدگاه)
  1. امیر می‌گوید

    سلام
    من کتاب یک عاشقانه آرام رو سه بار شروع کردم بخونم 20 – 30 صفحه خوندم گذاشتم کنار.
    متنش یه جوریه 3 بار باید هر جمله رو بخونی تامتوجه بشی.
    رمان باید یه فرقی با کتاب فیزیک و حساب دیفرانسیل داشته باشه دیگه.

    1. جاوید فرجام‌نیا می‌گوید

      سلام و وقت بخیر. به طبع سبک نوشتاری هر نویسنده متفاوت است. برای مثال شاید شعر یا نوشته‌ای از نظر ما سخت و نامفهوم به نظر بیاد اما فرد دیگری به راحتی اون رو درک کنه.